525 jaar Koninklijke Marine en Michiel de Ruyter

4

Op 8 januari jl. werd het 525-jarige bestaan van de Koninklijke Marine gevierd. Op 8 januari 1488 kregen de Nederlandse gewesten een georganiseerde zeevloot met een eigen admiraal aan het hoofd. Michiel De Ruyter (1607 – 1676) is de bekendste generaal uit de 17e  eeuw van onze zeemacht geweest.


Handel en scheepvaart lagen aan de basis van de economische suprematie van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Ter bescherming van de nationale belangen was een maritieme zeemacht nodig. Aanvankelijk bezat het een plaatselijk en particuliere karakter. Kooplieden en regenten van havensteden handelden geheel op eigen initiatief en ondernamen actie op zee tegen concurrenten, piraten en kapers. Varen in konvooi en bewapening van schepen zijn voorbeelden van defensieve maatregelen in die tijd.
Op 8 januari 1488 werd Ordonnantie op de Admiraliteit uitgevaardigd. Hiermee was voor het eerst sprake van een centraal georganiseerde zeemacht, die de belangen op zee van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) en West Indische Compagnie (WIC) beschermden.

Tien havensteden bezaten een zetel van de Admiraliteit:

  • Veere, Vlissingen, Middelburg in het gewest Zeeland;
  • Rotterdam, Delft, Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen in het gewest Holland;
  • Dokkum en Harlingen in het gewest Friesland.

In 1813 kende koning Willem I het predikaat ‘Koninklijk’ aan de Marine toe.

Michiel Adriaansz de Ruyter (1607 – 1676) wordt als de bekendste zeeheld van de Nederlandse geschiedenis en de grootste admiraal van de 17e eeuw gezien. Niet alleen om zijn talloos gewonnen zeeslagen, maar ook omdat hij een man van het volk was. Er was respect voor hem dat zo iemand kon opklimmen van bootsjongen tot admiraal. Matrozen gaven hem de naam van Bestevâer, ofwel grootvader, omdat hij een strenge maar rechtvaardige kapitein was en een goed zeeman. De beroemdste zege was de tocht naar Chatham. Commandanten De Ruyter, Cornelis de With en Willem van Gent drongen met hun schepen via de Theems door de belangrijkste Engelse marinebasis Chatham. Ze brachten er dertien schepen tot zinken en veroverden het vlaggenschip HMS Royal Charles.

In 1907 en 1957 zijn De Ruyter-herdenkingspostzegels uitgeven, waarop de persoon en zijn admiraalschip centraal staan.

Op de in 1944 uitgegeven Zeehelden-serie (nvph 412/421) is een afbeelding van De Ruyter (nvph 412) op de meest gebruikte postzegel voor de frankering van brieven geplaatst.

Met de uitgifte van deze op last van de Duitse bezetter uitgegeven postzegels probeerden ze de Nederlander met deze emissie te paaien (door verheerlijking van Nederlanders uit vroeger eeuwen). Voor de Duitser waren deze voorbeeld-Nederlanders ook belangrijk. Zij hadden in vroeger eeuwen ook op een voorbeeldige wijze tegen de Engelsen gevochten.

Op een illustratieve manier zijn op de (eerste Nederlandse) herdenkingszegels van 1907 een beeltenis van de vlootvoogd en een heldenfeit (oorlogsvloot in actie) op één postzegel verenigd met rondom van de hoofdzaak afleidende decoratieve versieringen.

Met de uitgifte van de postzegel met daarop een afbeelding van de geschutstoren van Hr. Ms. Kruiser de Ruyter (nvph 431) wordt de bijdrage van de Nederlandse vloot aan de Geallieerden tijdens de Tweede Wereldoorlog gesymboliseerd.

Tevens dient deze voorstelling ook als een huldeblijk aan onze Koninklijke Marine. Met de naamgeving van Kruiser de Ruyter wordt de 17e eeuwse vlootvoogd-admiraal geëerd.

Krijgsraad aan boord van het admiraalschip ‘De Zeven Provinciën’ van De Ruyter vóór aanvang van de Vierdaagse Zeeslag, die van 11 t/m 17 juni 1666 duurde (tijdends de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog). De afmetingen van deze pentekening van Van de Velde zijn 117 x 175 cm. Bij twee postzegelafbeeldingen diende deze tekening als uitgangspunt. Beide met geheel verschillende uitstralingen.

Slag bij Kijkduin in 1673

De 25 cent zomerzegel 1973 (nvph 1026) geeft een afbeelding van de beroemde admiraalschip van De Ruyter ‘De Zeven Provinciën’. Dit schip (ontleend aan een pentekening van Willem van de Velde) is gekozen vanwege de deelneming van dit schip aan de Slag bij Kijkduin (is het hoge uitkijkduin [vroeger nog een eiland] bij Den Helder, dus niet verwarren met de plaats Kijkduin) in 1673, driehonderd jaar geleden. De laatste grote slag tijdens de Derde Engels-Nederlandse Oorlog.

Met een bestaande, maar vereenvoudigde en minder gedetailleerde afbeelding (gedeeltelijk afgebeeld) én afsnijdingen aan de beeldrand trachten ontwerpers Gratema en De Vries een actief beeldmoment van ‘langs varen’ in volle zee te verbeelden. Tekst en cijfers staan op een ontrollend lint (associatie met een scheepswimpel), dat zich optisch vóór het afgebeelde schip bevindt, waardoor een sterke dieptewerking ontstaat.

MooiNL-Vlissingen, -Hoorn, en -Den Helder herdenken Michiel de Ruyter in 2007

De 400e geboortedag van Michiel de Ruyter werd op drie velletjes Mooi-NL via deelafbeeldingen op de postzegels en/of velranden afgebeeld en/of verbeeld middels afbeeldingen en een verwijziging.

MooiNL – Vlissingen

Het gietijzeren standbeeld van Michiel de Ruyter op de Vlissingse boulevard (een prominent opvallende plaats op de postzegel rechts innemend) lijkt een langs scherende meeuw af te weren, waarmee de beschermende functie wordt verbeeld, die de admiraal voor ons land verrichtte.
De Ruyter is de beroemdste burger van Vlissingen ooit.

MooiNL-Hoorn

Een afbeelding van de grote vlootvoogd staat op het T-shirt van de jongen linksonder op de velrand.
In Hoorn (afgewisseld met Enkhuizen) bevond zich een admiraliteit van de marine.


MooiNL-Den Helder

  1. De blauw-grijze marinekleur verwijst naar marinestad Den Helder. Al twee eeuwen aaneen de thuishaven van de Nederlandse vloot.
  2. De afbeelding van het codecijfer F804 op de scheepswand verwijst naar het marinefregat De Ruyter. De naamsvermelding staat op een bord op de voorgrond.
  3. Een afbeelding van de zeeheld is op de handdoek afgedrukt, die aan de waslijn (rechtsonder) hangt op de velrand.

Gratis online postzegelcatalogus
Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (2 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading ... Loading ...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (4) Schrijf een reactie

  • toon op 20 januari 2013 om 09:02

    mooi overzicht Bate! ik denk dat je hiermee wel alle afbeeldingen van de Ruyter en zijn schip op Nederlandse postzegels hebt gevangen. daar kan ik van genieten.

  • Theo op 21 januari 2013 om 09:47

    Als oud-marineman heb ik deze zegels natuurlijk allemaal in mijn bezit.
    Ik heb er zelfs een boekwerkje aan gewijd
    waarin ik alles heb beschreven wat ik maar over deze enorme commandant heb kunnen vinden.
    En uiteraard ben ik enorm trots op deze
    betreder van de zeven zeëén !!

  • gerard op 21 januari 2013 om 13:13

    theo
    dat straalt je ook uit, zoals je het schrijft,je ziet je passie
    gerard

  • Philip Levert op 22 januari 2013 om 11:04

    Leuk verhaal, mooie plaatjes. Hier nog een historische aanvulling: de Gouden Eeuw was de tijd van de bewapende koopvaarder. Daar had Holland een boel van, dus het kon de zee beheersen. Helaas schreed de techniek voort: begin 18e eeuw kwam het gespecialiseerde oorlogsschip op waartegen bewapende koppvaardijschepen kansloos waren. Tja, en daar kon Holland er maar weinig van betalen in vergelijk met grotere mogendheden zoals Engeland. Einde dus van onze heerschappij ter zee, einde van de Gouden Eeuw.

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)