De historie van de Nederlandse Politie

Het ontstaan

Tot de komst van Napoleon naar Nederland was de politiezorg in de steden en de dorpen minimaal. De steden kenden in die tijd de (militaire) schutterij en een schout, die werd geassisteerd door enkele rakkers, maar daar bleef het ook bij. De schutterij, o.a. afgebeeld op het beroemde schilderij van Rembrandt “de Nachtwacht” assisteerde de schout als er relletjes waren.

Was de politiezorg in de stad al beperkt, in de dorpen en op het platteland was het nog slechter gesteld. Daar stond de schout er meestal alleen voor.

De Franse tijd

Met de komst van de Fransen in 1795 en daarmee de gendarmerie leek de politiezorg een meer professionele weg in te slaan. Dit was slechts schijn, want de gendarmerie had als belangrijkste taak te zorgen dat Napoleon aan de macht bleef. Logisch eigenlijk, want “gendarmerie” betekent letterlijk vertaald: “mannen met wapens”. Nadat de Fransen waren vertrokken “herrees” ook de politie, zij het naar financiële willekeur van de gemeenten.

Op het platteland deed de veldwachter zijn intrede, terwijl hij ook vaak nog de functies bekleedde van klokkenluider, koster, en soms schoolmeester of schoenmaker. Een situatie, die zou voortduren tot 1 januari 1852. Toen namelijk werd in de Gemeentewet de eerste aanzet gegeven voor een enigszins uniform georganiseerde politiezorg. In de wet werd namelijk bepaald dat er voortaan geld beschikbaar werd gesteld voor de politie, en wel in overeenstemming met het aantal inwoners. De gemeentepolitie was geboren. Daarnaast werd in 1854 het Korps Rijksveldwacht opgericht, een burgerpolitiekorps, belast met het politietoezicht op het platteland. Twee korpsen met een verschillend karakter en organisatie, maar wat werk betreft nauwelijks enig verschil. Men maakte plannen voor een reorganisatie tot 1 politiekorps. Deze plannen kwamen niet tot uitvoer, omdat de tweede wereldoorlog (1940) uitbrak.

De 2e Wereldoorlog

Tijdens de 2e Wereldoorlog viel de Nederlandse politie onder commissaris-generaal voor de openbare veiligheid: Generaal Hanss Rauter. Hij kreeg als commissaris generaal het bevel over de Waffen-SS en de Duitse Politie, alsmede het toezicht over de Nederlandse rijks- en gemeentepolitie. Rauter verenigde de Rijksveldwacht met de Marechaussee en plaatste deze onder Justitie en stelde daar een Directeur generaal van Politie aan. Eind 1942 werd de gehele politie rechtstreeks onder de directeur generaal van politie geplaatst. De gemeentelijke politie¬korpsen in de grootste gemeenten werden per 1 maart 1943 “Staatspolitie”, een politie-instantie met een militair karakter. De burgemeester werd hier het hoofd van en kreeg de titel “Politiegezagdrager”. Op de envelop van Leiden betrof dit toen burgemeester R.N. de Ruyter van Stevenick. Hij gebruikte zijn titel nauwelijks.

Gemeentepolitie en het Korps Rijkspolitie

Direct na de oorlog kwam er het ingrijpende besluit van 8 november 1945, het zogeheten politiebesluit 1945. Dit besluit bepaalde dat de gemeentepoli¬tie alleen aanwezig was in door de kroon aan te wijzen gemeenten. In de overige gemeenten wordt de politiedienst verricht door het Korps Rijkspolitie. Ruim 120 gemeenten werden aangewezen voor een eigen Gemeentepolitie-korps. Het Korps Rijkspolitie viel onder het Ministerie van Justitie. Dat het model van het Korps Rijkspolitie afkomstig was van het oude Marechaussee model was te zien aan de kleuren van het uniform, de militaire rangen bij het korps en de springende granaat in het embleeem.

Het embleem van de Gemeentepolitie bestond uit een wetboek en toonde bovendien een zwaard en de fraaie Latijnse tekst: Vigilat ut Quiescant. (Hij waakt, opdat zij rust hebben).

In 1994 werd het Korps Rijkspolitie opgeheven, evenals de inmiddels tot 148 aangegroeide Gemeentelijke politiekorpsen. De regionale politie deed zijn intrede in Nederland.

De regionale politie

De reorganisatie gebeurde overigens pas toen na jarenlange discussie duidelijk werd dat provinciale-politie niet haalbaar was. De politie organisatie in Nederland bestaat sinds 1994 uit 25 regiokorpsen. Bij de “nieuwe” regiopolitie werd ook een nieuw politielogo gepresenteerd.

Het nieuwe logo symboliseert de eenheid van de Nederlandse Politie. Het beeldmerk is opgebouwd uit een springende granaat en een wetboek. De kleuren zijn goud en blauw. Het beeldmerk wordt toegepast op uniformen, gebouwen, auto’s en briefpapier. Het logo is verweven met de “o” van het woord politie.
Naast de 25 regiokorpsen is er de KLPD: Korps landelijke politiediensten voor het toezicht op autosnelwegen, water- en luchtverkeer en het beveiligen van koninklijke en diplomatieke personen.

Daarnaast biedt zij ondersteuning aan de regionale korpsen op het gebied van politie specifieke hulpmiddelen, informatietechnologie en logistieke diensten. Ook is er een Nationaal Rechercheteam opgericht.

Koninklijke Marechaussee

Het oudste politiekorps van Nederland is de Korps Marechaussee, officieel opgericht op 11 oktober 1814.

In navolging op de gendarmerie was de marechaussee op militaire leest geschoeid. De Koninklijke Marechaussee (de militaire politie) bestaat ook nog steeds. Haar taken zijn nu het waken voor de veiligheid van de leden van het Koninklijk Huis en het uitvoeren van de politietaak ten behoeve van Nederlandse- en andere strijdkrachten en op de luchthavens.

2012: Nationale Politie

En nu op naar de Nationale politie, waar hopelijk een mooie postzegel over gaat komen. De huidige politiepostzegels van Nederland zijn minimaal: Een kinderzegel over verkeersveiligheid met een kind met een politiepet op;

en regionale zegels met politievoertuigen.

(2 stem(men), gemiddelde: 5.00)
Aantal keer gestemd: 2

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•