Uitvergrotingen op een postzegel

Aan het effect van uitvergroting gaan enkele Nederlandse postzegels vooraf, die zich hier praktisch en theoretisch mee beziggehouden hebben. Het effect van verkleining en uitvergroting met een vergrootglas wordt zeer toepasselijk voor deze bijdrage met de 55 cent Europapostzegel 1979 geïllustreerd.

Hans Lippershey (1570 – 1619, nvph 2706)

Hans Lippershey heeft met anderen als brillenmaker en lenzenmaker het principe van microscoop en telescoop uitgevonden en leren kennen. Zij wisten de vergrotings- en verkleiningseffecten steeds beter te beheersen.

Antoni van Leeuwenhoek (1632 – 1723, nvph 299)

De natuurkundige Van Leeuwenhoek (o.a. glasblazer en microbioloog) wist als glasblazer door het slijpen en polijsten van glas de micrscoop aanmerkelijk meer te vervolmaken met een vergrotingsfactor. Hij klemde één lens tussen twee metalen plaatjes. Het te bestuderen onderwerp werd met schroeven vastgeklemd en in een positie gebracht, zodat het scherp kon worden waargenomen.

Van Leeuwenhoek ontdekte in deze wonderlijke wereld de natuurlijke eenheid en concludeerde dat alle dode en levende stof uit kleine bolvormige deeltjes bestond. Vlees daarentegen was opgebouwd uit ’strientgens’, die van insect tot zoogdier worden aangetroffen.

De natuurkundige Van Leeuwenhoek is belangrijk geweest voor het onderzoek naar kankercellen (vandaar de naamgever van het Van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam).

De postzegelafbeelding is ontleend aan een portretschilderij van Nicolaas Verkolje. De natuurkundige zit bij een schrijftafel met daarop een oorkonde die hij vanwege zijn wetenschappelijke ontdekkingen en conclusies van de Royal Society of Physicians te Londen heeft ontvangen. Het opvallende van de postzegelafbeelding is dat Van Leeuwenhoek spiegelbeeldig op de 12½ cent zomerzegel 1937 is afgebeeld! Bronnenonderzoek leert mij meermalen dat er details over het hoofd worden gezien en/of (voor mij) om onbekende reden niet worden vermeld.

Kankerbestrijdingspostzegel 1955 (nvph 661/65)

Op de kankerbestrijdingspostzegel staat een microscoop met het logo van het Koningin Wilhelmina Fonds. Het onbedrukte rondje heeft nog geen functionele vulling gekregen.

Op een voorontwerp is wel een microscopische weefseltekening aangebracht (ontleend aan Handboek Postwaarden Nederland, hoofdstuk Weldadigheidszegels 1955). Het kegelvormige blikveld komt uit bij het ‘oog’ aan de bovenkant van de microscoop, waardoor het projectiebeeld gezien kan worden.

100 jaar Microbiologische Vereniging

Ontwerper Daniël Maarleveld (persoonlijk geïnteresseerd in én gefascineerd door complexe structuren) heeft tien micro-organismen sterk uitvergroot én anders gekleurd in beeld gebracht in een rond kader, zoals die door een microscoop wordt gezien.

Deze tien micro-biologische afbeeldingen worden mét toepassing en werking (op de velrand) weergegeven:

1. gist (wijn): verst alcohol door gisting,
2. schimmel (penincilline): vormt antibioticus penincilline,
3. melkzuurbacterie (kaas): maakt kaas van melk,
4. archebacterie (biogas): produceertmethaangas,
5. bacterie (groenbemesting): voorziet planten van stikstof,
6. alg (biodiesel): hieruit wordt olie gewonnen,
7. bacterie (afvalwaterzuivering): bacterie maakt afvalstoffen onschadelijk,
8. schimmel (compost): verteert plantaardig afval,
9. bacterievirus (desinfectie): doden schadelijke bacteriën,
10. bacterie (zelfhelend beton): vult betonscheuren met kalk.

100 jaar Mycologische Vereniging (nvph 2593/02)

De ontwerpers Marenthe Otten en Coen Geurts van ‘Studio ‘t Brandt Weer’ hebben op een laagdrempelige en speelse wijze de educatieve en wetenschappelijke uitstraling van de afbeeldingen van [1] de postzegels en [2] de velrand versterkt door plaatsing van:

Klik op de afbeeldingen voor een vergroting

[1] uitvergrote afbeeldingen van fijn sporenmateriaal van de paddestoelen op de postzegel.

Klik op de afbeelding voor een vergroting

[2] uitvergrote beeld-/striptekeningen van de groeifasen van de paddestoel op de velrand.

Een onderbouwing van hun aanpak en uitvoering van de postzegels en velrand: “Om het luchtig te houden, hebben we hier en daar een knipoog ingebracht, zoals kleine getekende paddestoelen, die tussen de sporen rondzweven. Een aantal elementen wordt extra uitgelicht door een glanslaagje van spotvernis.”
Al de wervelende en zwevende elementen op het postzegelvel roepen een sympathiek beeld op van een paddestoelenwereld, die overal in beweging is, die sterk reageert op zijn omgeving en voor belangstellenden vele verrassingen in petto heeft.

(nog geen stemmen)

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•