Het al maar evoluerende Nederlandse postbedrijf

Bovenstaande veranderingen van het Nederlandse postbedrijf in 1989, 1994, 1998, 2002 (en die van dit moment) hebben alle te maken met veranderende omstandigheden én met daarmee samenhangende financiële aspecten van het innovatieve postbedrijf zelf en/of met die van de veeleisende beleggers. Bij deze evolutie is constant sprake van een ‘aanpassen-aan’, dus de vinger aan de pols houden en alert reageren.

PostNL-postzegels

In het al maar meer integrerende Europa komt de eigen Nederlandse identiteit door de NL-afkorting in de naam van ons vernieuwd nationale postbedrijf PostNL uitstekend én overduidelijk uit!

De nieuwe PostNL-Beursnoteringspostzegel (ontworpen door Julius Vermeulen, adviseur visuele communicatie bij PostNL) vergelijk ik (vanwege de actualiteit) met de ‘gratis-te-verkrijgen-PostNL-post-betaald-postzegel’ (ontworpen door het ontwerperstrio van designbureau VBAT) en welke verkrijgbaar is via de PostNL-Kaartenservice. Beide postzegel-ontwerpers geven in woord (onderbouwing) en beeld op geheel verschillende wijze aandacht aan de drie pijlers, waarop PostNL is gebaseerd: post, pakketten en e-commerce.

a1. Het dynamische hart van de PostNL-postzegel

De drie geronde hoeken van de gestroomlijnde driehoek verbeelden de drie eerder genoemde pijlers van het postbedrijf. Het ontwerperscollectief stelt in ‘Er is post!’ (zomer 2011): “Als je goed kijkt, zit er beweging in het logo. Net als in het bedrijf en zijn activiteiten. Het is tastbaar en open. En het kroontje dat laat zien dat PostNL ‘Koninklijk’ is, heeft een plek gekregen. Die elementen moesten allemaal goed in balans zijn. Alle letters in het logo zijn klein [dus geen hoofdletters]. Dat had een zachtere en vriendelijkere uitstraling. Om die reden hebben we ook gekozen voor oranje in combinatie met blauwe letters.”
Communicatie-adviseur Sylvia Coumans karakteriseert deze postzegel met de woorden: “Strak, helder en eigentijds ontwerp!” Op basis waarvan wordt helaas niet verwoord.

b1. Beursnotering Koninklijke PostNL-postzegel

De postzegel bevat drie vervlochten iconen: een oranje envelop (verbeelding postmarkt), een blauw pakket (verbeelding pakketten markt) en een zilveren variant op @-teken (verbeelding-commerce-markt). Deze drie iconen zijn ontworpen door VBAT uit Amsterdam.
De onderbouwing van het postzegelontwerp van Julius Vermeulen: “Ik heb er voor gekozen onze nieuwe gedaante krachtig en helder weer te geven met eenvoudige beelden. Ik heb de drie iconen in elkaar gehaakt, omdat deze drie activiteiten sterk met elkaar verbonden zijn. Met dit ontwerp kijk ik vooruit naar de dynamiek van onze nieuwe toekomst. Als knipoog heb ik het envelopje rechtsboven op de postzegel geplaatst, op de plek waar normaal een envelop de postzegel zit. De ‘1′ heb ik door de envelop gevlochten, omdat we als postbedrijf onmiskenbaar nummer één in Nederland zijn. Dat mogen we zeker laten merken.”

In beide gestructureerde motiveringen (de een aanmerkelijk meer dan de andere!) komen een aantal dezelfde karakteristieken voor als “oranje & blauw”, “helder” & “strak” tegenover “eenvoudige beelden”. Tussen de inhoudelijk verbeeldingen van de ‘PostNL-activiteiten’ is er een geweldig groot verschil.

a2. Uitspraak van het VBAT-collectief

“Als je goed kijkt, zit er beweging in het logo.” Met “goed kijken” zal hoogstwaarschijnlijk (naar ik aanneem) ‘vergelijken’ bedoeld zijn. Als je de zes onderkastletters van ‘postnl’ met elkaar vergelijkt, blijken de aan onder- en bovenkant uitstekende letterdelen (p, t en l) schuin afgesneden te zijn, terwijl de overige letters (o, s en n) geen schuin afgeplatte uiteinden bezitten. Deze uitgevoerde schuine delen zullen de beweging wel suggereren, dunkt me.
De drie afgeronde hoeken van de ‘functionele driehoeksverhouding-van-het-bedrijf’ zullen wel als de ‘draaipunten’ van PostNL gezien moeten worden.
In mijn beleving poneert het VBAT-collectief statements, die onvoldoende worden onderbouwd. Het komt voor mij weinig overtuigend over. De inhoudelijke uitstraling en zeggingskracht van het logo vind ik gering.

b2. Iconen in elkaar gehaakt

Vermeulen daarentegen stelt duidelijk én onomwonden dat de drie iconen in elkaar gehaakt zijn om de sterk met elkaar verbonden activiteiten van het nieuwe postbedrijf te verbeelden. Vermeulen’s bewering is ook overduidelijk in de elkaar overlappende iconen te ontdekken.
In dit ontwerp komt de functionele én gestructureerde bedrijfsdynamiek van PostNL heel duidelijk over.

Het Nederlandse postbedrijf in historisch perspectief in een viertal deelhoofdstukken nader bekeken.

1. Verzelfstandiging van PTT

Ontwerper Reitsma heeft in het ontwerp van deze postzegel de structuur van PTT Nederland schematisch weergegeven in schuin uitgekaderde beeldfragmenten van:

(a) het postvervoer, uitgevoerd in een variatie van rode kleuren:

• brievenbus
• sorteermachine
• postzak
• postbesteller

(b) het telefoonverkeer, uitgevoerd in een variatie van groene kleuren:

• toetsenbord van een telefoon
• glasvezelkabel
• straalzender
• telefoon

PTT Nederland bestaat uit twee delen: PTT Post en PTT Telecom. De primaire taken van beide onderdelen, die dienstverlenend zijn, staan centraal: de transportverbindingen van berichten via fysische en elektronische wegen.
Over de postzegelafbeelding loopt een netwerk van lijnen (in de drie huisstijlkleuren blauw, rood en groen). Dit lijnen-netwerk verbeeldt het volop in beweging zijnde communicatieprocessen.

2. KPN-beursintroductie op 13 juni 1994

De vierkante postzegelafbeelding (nvph 1615) toont van het interieur van de Amsterdamse Effectenbeurs de imposante zaal met als middelpunt het koersenbord met de afkorting KPN (voor Koninklijke PTT Nederland). De kleur van de KPN-bedrijfsstijl is blauw, terwijl de onderdelen PTT Post rood en PTT Telecom groen zijn.

De kleuren rood en groen zijn niet alleen in het basisvierkant van het KPN-logo in de kleine ruiten aan de onderkant te ontdekken, maar ook op dezelfde plaatsen op de postzegelafbeelding als deze een kwartslag is gedraaid. De vijf gouden balletjes verwijzen naar de balletjes van de vergulde kroon, die het nationale postbedrijf in 1989 kreeg bij de verlening van het predikaat Koninklijk.

3. KPN-splitsing in TPG en KPN Telecom én beursgang op 29 juni 1998

De kleur van de frankeerwaarden van de verticale duo-postzegels verbeeldt met rood de TNT Post Groep (TPG is de holding, waarin PTT Post en TNT zijn samengebracht) en met groen KPN Telecom. De horizontale perforatie/scheurlijn (met daarover het woord ’splitsing’ in witte open letters) speelt een belangrijke rol in het ontwerp. Samen bezit het postzegel-duo een frankeerwaarde van 160 cent. Door scheuren van de perforatie wordt het splitsing letterlijk (maar ook figuurlijk) uitgevoerd in twee 80 cent postzegels en in twee volwaardige bedrijfsonderdelen.

In transparante lak is over de TPG-postzegel een envelop zichtbaar en op dezelfde manier in op de KPN-postzegel een mobiele telefoon aanwezig.

Overeenkomstig de postzegelvormgeving gingen tijdens de postzegelpresentatie ‘post-baas’ Ad Scheepbouwer en ‘telecom-baas’ Wim Dik met gevoel voor symboliek uiteen. Ze zeiden elkaar vaarwel bij het doorscheuren van twee samenhangende en vergrote postzegels. Scheepbouwer zei: “Als jij blijft schrijven Wim, blijf ik je bellen”, waarop Dik antwoordde: “Ik zal je missen bij de post, laat nog eens wat van je horen Ad.”

Deze gratis beursnoteringspostzegel van 0 cent-postzegel (een TPG-presentje, aanwezig in een huis-aan-huis verspreide postcatalogus) was alleen voor de frankering van brieven en kaarten voor binnenlandse bestemmingen op de beursnoteringsdag 29 juni 1998 te gebruiken. TPG is het eerste postbedrijf ter wereld dat naar de beurs gaat.
Op deze bruinrood gekleurde, zelfklevende en gestanste postzegel staan in het cijfer nul (juwelencirkel mét ct) naast de landsnaam en jaartal 1998 (in matrix-letters en cijfers) veertien schitterende diamantjes.

4. PTT Post heet vanaf 15 mei 2002 TPG Post

De oude en vertrouwde naam Koninklijke PTT Post is vervangen door Koninklijke TPG Post (Koninklijke TNT Post Groep). De afkorting ‘TNT’ in de nieuwe naam is de afkorting van in 1996 overgenomen van het oranjekleurige Australische vervoersbedrijf Thomas Nationwide Transport.

De afkorting PTT voor Post, Telefoon en Telegrafie heeft functioneel-inhoudelijk zijn betekenis verloren. Telefonie is overgegaan naar KPN Telecom en telegrafie bestaat niet meer. Bovendien roept de afkorting PTT negatieve associaties op als ouderwets, ambtelijk, staatsbedrijf en bureaucratisch. De oubollige afkorting komt niet meer overeen met het karakter en de dynamiek van het huidige, internationaal opererende postbedrijf.

Via een groots uitgevoerde TPG-mailing-operatie hebben 6,5 miljoen adressen in Nederland op 29 of 30 mei 2002 een brief ontvangen, waarin de naamswisseling nader werd toegelicht. Op de envelop was een bedrijvenpostzegel geplakt speciaal aangemaakt voor deze unieke mailing.

Op de voorgrond van deze postzegel staat TPG en daar achter PTT. Door de gerasterde uitvoering van de letters P, T en T ‘verdwijnen’ de letters als het ware in het wit (‘verdwijn-truc’). De eerste en laatste letter van PTT staan niet geheel op de postzegel. Hiermee wordt de grootte van de naamsbekendheid van PTT aangeduid.
De nieuwe naam TPG, die door de donkere kleur op de voorgrond treedt, is kleiner uitgevoerd. De nieuwe naam moet nog groeien bij de consument. De kleine rasterpuntjes rondom TPG geeft uitstraling aan de letters en het postbedrijf weer. Het gestyleerde kroontje als beeldteken in het totaalontwerp lijkt bijna op een letter.

De zeggingskracht van een typografische postzegelafbeelding kán blijkens dit voorbeeld toch groot en ook aansprekend zijn. Men moet er oog voor proberen te krijgen, dunkt me. Dergelijke postzegels zijn niet speciaal voor geletterden ontworpen.

In de toegezonden envelop bevond zich ook envelop met een ingedrukte unieke postzegel, een z.g. postwaardestuk. De twee cirkels geven de situering/locatie weer van de oude en de nieuwe toestand. De overgang van PTT naar TPG wordt door de pijl naar rechts (overeenkomend met de leesrichting) veraanschouwelijkt. De wisseling van naam krijgt een symbolische ondersteuning door de speelse kleurwisseling van de TPG-bedrijfskleuren rood en blauw in de ringen.

(3 stem(men), gemiddelde: 5.00)
Aantal keer gestemd: 3

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•