100 jaar Nederlandse Vereniging voor Microbiologie

Het postzegelvel 100 jaar Nederlandse Vereniging voor Microbiologie telt 10 postzegels met de waardeaanduiding 1 Nederland. Op elke postzegel is een sterk vergroot micro-organisme afgebeeld binnen een rond kader zoals door een microscoop wordt gezien. Ronde vormen komen in microbiologische afbeeldingen veel voor, bijvoorbeeld in de vorm van bacteriecellen, kolonies en petrischalen waarin bacteriën gekweekt worden.

Elk afgebeeld micro-organisme is anders gekleurd. Op het postzegelvel vullen zeven gekleurde vlakken deze structuur aan. In de tekst op elke postzegel wordt onder de streep aangegeven om welk micro-organisme het gaat en boven de streep waarvoor deze wordt toegepast.

De tien afgebeelde micro-organismen, met tussen haakjes hun toepassingen, zijn gist (wijn), schimmel (penicilline), melkzuurbacterie (kaas), archebacterie (biogas), bacterie (groenbemesting), alg (biodiesel), bacterie (afvalwaterzuivering), schimmel (compost), bacterievirus (desinfectie) en bacterie (zelfhelend beton). Op de velrand naast elke postzegel wordt de wetenschappelijke naam en de werking van het bewuste micro-organisme weergegeven.

De Nederlandse Vereniging voor Microbiologie (NVvM) werd op 20 april 1911 opgericht ter bevordering van de uitwisseling van kennis en ervaring op het gebied van de microbiologie in Nederland en Vlaanderen. Dat gebeurt onder meer door het organiseren van symposia over diverse microbiologische onderwerpen. Bij de NVvM zijn ruim 1200 leden aangesloten.

Microbiologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar micro-organismen. Deze kleine, veelal eencellige organismen zijn doorgaans alleen met een microscoop waar te nemen. Er worden vijf categorieën van micro-organismen onderscheiden: algen, bacteriën, gisten, schimmels en virussen. Binnen de bacteriën is er een bijzondere groep, de zogenaamde archebacteriën, die in extreme milieus zoals zwavelbronnen voorkomen. Micro-organismen spelen een essentiële rol in het leven op aarde, onder meer bij het afbreken van organisch afval, voor natuurlijke stikstofbemesting in de landbouw en in de productie van levensmiddelen en antibiotica.

NVvM

“De microbiologie is een echte basiswetenschap”, aldus Lenie Dijkshoorn, woordvoerder van de NVvM, “maar kent ook talrijke toepassingen, bijvoorbeeld in de biotechnologie, geneeskunde en andere takken van de wetenschap. Aan het eind van de negentiende eeuw kwam het vak tot bloei, met name door het werk van Pasteur en Koch die aantoonden dat ernstige ziekten als miltvuur en tuberculose door bacteriën werden veroorzaakt. Spoedig bleek dat micro-organismen ook in de natuur wijdverspreid voorkomen en een rol spelen in tal van biologische processen. Nederland heeft in de microbiologie altijd een vooraanstaande rol gespeeld. Dat begon al in de 17e eeuw met Antonie van Leeuwenhoek die een verscheidenheid aan micro-organismen met zijn eigengemaakte microscoop ontdekte. Denk ook aan de Gist- en Spiritusfabriek, inmiddels onderdeel van DSM, die in 1869 in Delft werd opgericht, voor de productie van gist, spiritus en na de Tweede Wereldoorlog antibiotica.”

Bij dat bedrijf was ook Martinus Willem Beijerinck aanvankelijk in dienst, waarna hij benoemd werd tot de eerste hoogleraar microbiologie met een leerstoel aan de toenmalige Polytechnische School in Delft, nu Technische Universiteit Delft. Beijerinck isoleerde en beschreef een groot aantal omgevingsbacteriën. Hij wordt gezien als de ‘vader’ van de Delftsche School voor Microbiologie, waar micro-organismen werden gebruikt voor biochemisch onderzoek. Zijn gedachtegoed is over de hele wereld uitgewaaierd. De NVvM is een van de eerste microbiologieverenigingen die werden opgericht, met Beijerinck als eerste voorzitter.

“We behartigen de belangen van zowel de microbiologen zelf als die van de microbiologische wetenschap”, aldus Jan-Willem Sanders, bestuurslid van de NVvM. “Wij vragen bijvoorbeeld aandacht voor de kwaliteit van opleidingen en bevorderen wetenschappelijk onderzoek, onder meer door het toekennen van prijzen aan talentvolle onderzoekers en het organiseren van congressen. Er worden op ons vakgebied voortdurend nieuwe ontdekkingen gedaan. Om een voorbeeld te noemen, in IJslandse geisers zijn micro-organismen ontdekt die bij hoge temperaturen goed blijken te groeien. De werkzame stoffen in deze micro-organismen kunnen toegepast worden bij processen die bij hoge temperatuur verlopen. Zo worden er steeds nieuwe ontdekkingen gedaan waarmee ook nieuwe toepassingen mogelijk worden. Er staat nog veel te gebeuren.”

Ontwerper

Het postzegelvel 100 jaar Nederlandse Vereniging voor Microbiologie werd vormgegeven door Daniël Maarleveld, een jonge ontwerper uit Amsterdam. “Vanaf het begin was het duidelijk”, zo vertelt hij, “dat de praktische toepassingen van de microbiologie het thema zouden vormen. Het is ook een van de doelstellingen van de NVvM om aandacht te vragen voor het belang van de microbiologie in het dagelijks leven.”

Het is de eerste postzegel die Daniël heeft vormgegeven, hoewel dat bij nader doorvragen niet helemaal blijkt te kloppen. “Als jongetje bezocht ik het Museum voor Communicatie in Den Haag, toen nog het PTT Museum geheten. Daar mochten we op speciale tekenvellen onze eigen postzegels ontwerpen. Prachtig vond ik dat. Ik heb die vellen toen mee naar huis genomen en het was voor mij en mijn oudere broer die op kamers woonde een sport om steeds nieuwe postzegels te tekenen. En ze vervolgens op een envelop te plakken en naar elkaar te sturen! Ze zijn vrijwel allemaal keurig gestempeld aangekomen. Ik heb ze nog steeds.”

Terug naar de postzegels over microbiologie, de eerste officiële opdracht van TNT Post. “Op zoek naar sterke afbeeldingen van micro-organismen”, aldus Daniël, “ben ik samen met twee microbiologen de archieven ingedoken. Dat was op zich al een ontdekkingsreis. We wilden natuurlijk een zo mooi mogelijke spreiding van de verschillende soorten, maar ook wilden we waar mogelijk indrukwekkende plaatjes. En dat bij voorkeur rechtenvrij en uit Nederlandse archieven. Dat is wonderwel gelukt. Sommige plaatjes – die van de archebacterie bijvoorbeeld – hebben we uit heel oude archieven van de TU Delft kunnen opduiken, waar ook veel beelden op oude glasdia’s zijn verzameld.”

De wetenschappelijke invalshoek leidde al snel tot de keuze van de Typewriter Condensed als lettertype. “Deze heeft veel weg van een oude typemachineletter, niet gespatieerd en je zou hem zo kunnen voorstellen als afgebeeld op zo’n oud labeltje uit een archief.”

In de keuze van afbeeldingen is ook voor variatie gekozen om te voorkomen dat alleen maar, zoals de microbiologen het noemen, ‘kroketjes’ in beeld komen. “Het zijn fantastische vormen geworden: de penicillineschimmel is bijvoorbeeld heel mooi, dat geldt ook voor de afbeelding van het bacterievirus. Die lijkt wel op een piepkleine spaceshuttle. Het was vooral een kwestie van selecteren en op elkaar afstemmen om herhaling te voorkomen. Bij de kleuren heb ik ook gekozen voor een brede spreiding van zachte tinten, waar mogelijk in relatie tot de toepassingen. Dus rood voor wijn, geel voor kaas en blauw voor water. Andere kleuren zijn meer intuïtief ingevuld.”

Daniël: “Door de veelheid aan onderwerpen is bewust gekozen om de micro-organismen niet beeldvullend weer te geven, maar om met voldoende wit afstand te nemen en de afbeeldingen duidelijk te kaderen. Even zo bewust zijn de afbeeldingen niet allemaal op dezelfde plek in de postzegel geplaatst, maar juist zodanig dat ze op het vel een speelse lijn aanduiden, zoals je ook terugziet in beelden van kolonies van micro-organismen.”

De aanpak van dit postzegelvel – hoe anders ook – past in de stijl van werken van Daniël. “Ik vind complexe structuren fascinerend en ben zeer geïnteresseerd in hoe formaties zich vormen. Gezien dit onderwerp kon ik me hier uitleven, naast het feit dat het maken van een postzegel natuurlijk een enorme eer is.”

Biografie ontwerper

Daniël Maarleveld (1981) studeerde van 1999 tot 2003 multimedia design aan het Grafisch Lyceum in Utrecht en van 2003 tot 2007 grafische vormgeving aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Al tijdens zijn studie werkte hij als freelancer en de afgelopen jaren voerde hij uiteenlopende opdrachten voor een verscheidenheid aan klanten uit. Daniël maakt onder meer ontwerpen voor websites, boekomslagen, tentoonstellingen, flyers en cd-hoezen. Verder gaf hij vier jaar een workshop grafische vormgeving aan het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam. Voor vrij werk heeft hij minder tijd dan hij zou willen.

Technische gegevens

Zegelformaat : 36 x 25 mm
Tanding : 13 : 13
Papier : normaal met fosforopdruk
Gomming : synthetisch
Druktechniek : offset
Oplaag : 260.000 vellen
Drukkerij : Lowe-Martin Group, Canada

Soort zegels : velletje met tien verschillende bijzondere postzegels

De zegels tonen een microscoopbeeld van een micro-organisme.
In tekst staat welk soort organisme en een toepassing ervan.
Waarde 1 : gist – wijn
Waarde 1 : schimmel – penicilline
Waarde 1 : melkzuurbacterie – kaas
Waarde 1 : archebacterie – biogas
Waarde 1 : bacterie – groenbemesting
Waarde 1 : alg – biodiesel
Waarde 1 : bacterie – afvalwaterzuivering
Waarde 1 : schimmel – compost
Waarde 1 : bacterievirus – desinfectie
Waarde 1 : bacterie – zelfhelend beton

Artikelnummer : 310861

Drukkleuren postzegel : geel, magenta, cyaan en zwart

(3 stem(men), gemiddelde: 5.00)
Aantal keer gestemd: 3

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•