Het zal U niet ontgaan zijn, TNT heeft onlangs een velletje met postzegels uitgegeven in verband met het 375 jarig jubileum van de Universiteit van Utrecht. Op één van deze zegels stond Pieter van Musschenbroek. Deze past echter ook in mijn thema Leiden, omdat hij ook hoogleraar geweest is in Leiden. Tijd voor een Leids onderzoek dus.
Pieter van Musschenbroek werd op 14 maart 1672 geboren in Leiden. Hij leefde dus in de achttiende eeuw die ook wel de eeuw der verlichting wordt genoemd. In die periode streefde men naar meer licht (kennis) in de duisternis. Het was een Europese beweging die zich vanaf plm. 1670 verspreidde vanuit Engeland en Nederland over de rest van Europa. Het doel was angst en bijgeloof te doen verdwijnen en de mens op zijn verstand, hart en wetenschappelijke intuïtie te laten vertrouwen.
Er kwam meer beweging en vooruitgang door nieuwe technische en natuurkundige ontwikkelingen, vooral ook door medische ontwikkelingen. Veel verschijnselen die voorheen aan goden en heksen of andere buitenaardse krachten werden toegeschreven werden zonder vrees met het verstand benaderd en experimenteel onderzocht.
De radicaal verlichte filosoof Spinoza moet als eerste worden genoemd.
Ook Diderot en Rousseau leverden hun bijdragen.
En Kant mogen wij niet vergeten.
Er ontstond een periode van grotere mondigheid en kritisch denken. De betekenis van de religie nam af. Vanaf 1780 streden meer mensen voor vrijheid, gelijkheid en broederschap.
Het oude systeem van ongelijkheid, vriendjespolitiek en corruptie werd ontmaskerd. Op alle gebieden, met name op het gebied van de literatuur verspreidde zich kennis en inzichten, maar ook in de politiek. Men werd mondiger.
Van Musschenbroek studeerde te Leiden waar Boerhaave een van zijn leermeesters was onder het motto: (“simplex sigillat verum”) eenvoud is het kenmerk van de waarheid. In 1715 werd hij medicus. Van 1716 tot 1719 praktiseerde hij te Leiden. Wat later behaalde hij zijn doctorsgraad in filosofie dat ongeveer gelijkstond met natuurkunde. In Leiden bezoekt hij o.a. Willem Jacob ’s Gravensande, een leerling van Newton en brengt diens denkbeelden en methoden als hoogleraar in de wis- en sterrenkunde in de praktijk, het nemen van proeven en waarnemen.
Leidse fles
In januari 1740 volgt zijn benoeming tot hoogleraar in Leiden en in 1745 vindt hij de Leidse fles uit, een condensator waarmee het mogelijk wordt elektriciteit op te slaan (de eerste accu zogezegd). Ik vermoed dat Van Musschenbroek in onze tijd zeker een Nobelprijs zou hebben gekregen. Maar de benoemingen in 1734 als “Fellow of the Royal Society of London” en zijn lidmaatschap van de “Franse Academie van Wetenschappen” in hetzelfde jaar, zeggen genoeg.
Een mooie Nederlandse postzegel ter gelegenheid van het 375-jarig bestaan van de Universiteit van Utrecht 250 jaar na zijn dood is dan ook volkomen terecht. Beter laat dan nooit; maar eigenlijk had Leiden dat initiatief moeten nemen, want hij overleed ook in Leiden op 19 september 1761.
Met dank aan Hilbert Kamphuisen
(1 stem(men), gemiddelde: 5.00)Aantal keer gestemd: 1
Loading ...- Delen:
Loading ...
Reacties (0)
Schrijf een reactie