Feestelijk gekleurde herdenkingspostzegels 375 jaar universiteit Utrecht - Postzegelblog

Feestelijk gekleurde herdenkingspostzegels 375 jaar universiteit Utrecht

21

De 375-jarige Utrechtse universiteit wordt met het nieuwe velletje met de ondertitel ”Kennis voor de toekomst’ van tien verschillende postzegels behoorlijk uitgebreider belicht als in beide voorgaande jubileum-emissies. In 1936 verscheen er bij het 300-jarige jubileum twee postzegels (nvph 287/88) en in 1986 bij het 350-jarig bestaan maar één postzegel (nvph 1357). Lees ook ‘kritische overdenking’ aan het eind van dit artikel.

Geabstraheerd en stralend universiteitsbeeldmerk

Op iedere postzegel staat een oranje kleurige en stralende energiebron (een geabstraheerd beeldmerk van de universiteit van Utrecht). Het ‘stralende’ van de postzegel kan in letterlijke en figuurlijke zin opgevat en uitgelegd worden. De lijnen die alle uit de bron komen, [1] raken elkaar, [2] kruizen elkaar en/of [3] lopen door de perforatie op een andere postzegel door. Hiermee worden in overdrachtelijke zin [1] raakvlakken en [2] kruisbestuivingen van kennisgebieden aangeduid. Het beelddoorloperseffect van de lijnen op een andere postzegel heeft met [3] de voortdurende ontwikkeling, vernieuwing en uitbreiding van kennisgebieden te maken.

Een herkenbaar beeldmerk van de universiteit staat bovenaan op het oprichtingsdocument, die de Utrechtse bevolking in 1436 informeerde (dus 350 jaar geleden, zie herdenkingszegel uit 1986, nvph 1357) over de oprichting van de universiteit.

Dit stralende beeldmerk voert een Latijnse zinspreuk “Sol lustitiae illustra Nos” (Zon der gerechtigheid verlicht ons). De huisvesting van de universiteit (twee jaar eerder door de “illustere school’ voorafgegaan) werd gevonden in een onderkomen van de Domkerk. Het eigentijdse van dit oprichtingspamflet bestaat uit de markering in geel van de twee kernwoorden ‘Vtrecht’ en ‘Universiteyt’.

Transparante gelaagdheid

In de combinatie van rechte en cirkelvormige lijnrasters tekenen zich door verdikkingen, kruisingen en uitsparingen afbeeldingen op de voorgrond af. Met kennis van zaken zijn op een wetenschappelijk-technisch verantwoorde wijze al deze afbeeldingen uit een wirwar van lijnen grafisch ‘gearceerd’ opgebouwd en ontstaan. De vlakken zijn niet (zoals meestal te doen gebruikelijk) egaal gekleurd.
Iedere postzegelafbeelding bezit een ingewikkelde en transparante gelaagdheid die me doet denken aan die van bankbiljetten. Het geheel bezit door de vele lijnen een voorname, waardige en hoogstaande uitstraling overeenkomend met die van bankbiljetten.

Uiteenlopende jubilea binnen de universiteit

Na ieder oranje kleurig cijfer ‘375’ zijn getallen geplaatst, die betrekking hebben op een gedenkwaardig ‘jaar-jubileum’ van het postzegelonderwerp als verjaardag, gedenkjaar, oprichtingsjaar en/of stichtingsjaar. Opvallend hierbij zijn voor postzegels de ongebruikelijke ‘jubilea-aanduidingen’ als 45, 65, 90 en 190 voor een aantal universiteitsonderdelen. Er moest kost wat kost bij ieder ‘universiteitsonderdeel’ een gedenkwaardig kroonjaar gevonden worden!
De afbeeldingen zijn stuk voor stuk verantwoord en wetenschappelijk onderbouwd met een tekst op de tab. In beknopte bewoordingen zijn facetten van de tien jubilerende postzegelonderwerpen in woord en beeld geheel in overeenstemming met de universitaire benadering gekarakteriseerd.
Het postzegelonderwerp (jubilerende Utrechtse universiteit) wordt inhoudelijk door kleur en vorm(geving) ondersteund. Het onderwerp bepaalt dus de uitvoering van de postzegelafbeelding.

Enkele postzegels nader bekeken

Toch wil ik aan enkele postzegels nog enige aandacht geven.

De academische opleiding psychologie wordt hierbij nader gevisualiseerd met een schematische afbeelding van de hersenen.

De uitstraling, die alle tien jubilerende onderdelen van de universiteit op dit postzegelvel bezit, komt sterk overeen met die van 100-jarige studie- en studentenvereniging Unitas Studiosorum Rheno-Traiectina.

Gerard ’t Hooft (1946), wordt dit jaar 65, wordt beschouwd als de meest vooraanstaande wetenschapper in de theoretische natuurkunde. ’t Hooft kreeg in 1999 samen met Martinus Veltman de Nobelprijs natuurkunde ‘voor het ophelderen van de kwantumstructuur vam electro-zwakke interacties in de natuurkunde’.

In 2002 kreeg ’t Hooft als Nobelprijswinnaar natuurkunde ook een plaatsje op een postzegel uit Grenada.

Op de akkerlanden rond Utrecht stonden behalve gewone pachtboerderijen ook ‘uithoven’, boerderijen die in het bezit van kloosters waren. Eén van de oudste, de Uithof, verleende zijn naam later aan het universiteitscentrum, dat er vanaf 1962 met de faculteit diergeneeskunde startte. In de jaren daarop volgden meer faculteiten, die in de Utrechtse binnenstad bij gebrek aan ruimte uitbreidingsmogelijkheden in het Science Park ‘De Uithof’ vonden.

Petrus van Masschenbroek (1692 – 1761) is bijvoorbeeld 250 jaar geleden overleden. Hij was hoogleraar proefondervindelijke wijsbegeerte (17 jaar) en sterrenkunde (8 jaar) van de Utrechtse universiteit. Hij heeft ontdekkingen gedaan o.a. de werking van de magneet, bovendien ook nog uitvindingen van meetinstrumenten als atmometer (meting van verdampingen) en pyrometer (bepaling van temperaturen boven 800 graden).

Op een van de 185 portretschilderijen van de portretgalerij in de Senaatszaal van de universiteit van de Utrechtse hoogleraren staat het geschilderde portret van de hoogleraar Van Musschenbroek, dat voor de zegelafbeelding het uitgangspunt is geweest.

De Mebiose Studievereniging van de biomedische wetenschappen voert als logo een gestileerd DNA-streng.

In het imposante, neo-renaissancistische academiegebouw op het Domplein nabij de Utrechtse Domkerk (het ceremoniële en representatieve hart van de universiteit van Utrecht) bevindt zich op de eerste verdieping de Senaatszaal. In deze zaal zijn op een drietal wanden een portretgalerijen aangebracht met daarop 185 portretten van Utrechtse hoogleraren uit de periode 1634 – 1936. Hierop staan o.a. twee op postzegels afgebeelde personen, namelijk Gijsbert Voetius (nvph 288) en de in deze emissie opgevoerde Petrus Musschenbroek.
Op de begane grond bevinden zich o.a. twee vertrekken, waarover ik u op 13 maart j.l. in de bijdrage ‘Twee met naam bekende vrouwelijke studenten van de Utrechtse universiteit’ informeerde, namelijk de Anna Maria van Schuurmankamer (foyer) en de Belle van Zuylenzaal (conferentiezaal).

Een kritische overdenking

Feitelijk een vreemde en wonderbaarlijke tegenstelling tussen de hoeveelheid postzegels van de drie emissies, die aandacht geven aan de jubilerende Utrechtse universiteit in 1936, 1986 en 2011.

In 1936 werd er voor het vervoer van een poststuk van A naar B (van zakelijke en particuliere oorsprong) altijd een postzegel voor de frankering gebruikt (bijna 100 procent). In 2011 (hoogstwaarschijnlijk ook al in 1986) wordt voor frankering van een poststuk voor dezelfde route slechts door zeven procent van de verstuurders van een poststuk (alleen maar op post afkomstig van particulieren) gebruik gemaakt van een postzegel!

Waarom toch zo’n geweldig grote ‘over-over-over-productie’ van postzegels voor het frankeertarief van een poststuk t.e.m. 20 gram voor binnenlands gebruik? De oorspronkelijke frankeerfunctie van de postzegel is volledig zoek geraakt bij een dergelijk emissiebeleid van TNT Post, dat zich zélf intern wél danig bezighoudt met háár kostenplaatje!

Is het zo noodzakelijk dat postzegelkopend Nederland bijzonder uitgebreid geattendeerd moet worden op mooi Nederlands[e] stedenschoon [20 x] en architectuur [12 x] naast diverse jubilea [20 x] met maar liefst 57 postzegels in het eerste halfjaar van 2011? Inderdaad, deze barokke overdaad schaadt! In de beperking kan TNT Post haar meesterschap tonen. Bepaald niet in een overdadig emissiebeleid van deze omvang. Niet het vele is goed, maar het goede is veel. Voor de verzamelaar/filatelist rest hierbij alleen maar het selectief en/of thematisch inkopen van postzegels.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland Architectuur



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (5 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (21) Schrijf een reactie

  • willem hogendoorn op 3 april 2011 om 08:40

    @Bate: Selectief inkopen doe ik al jaren door dit niet-sociale uitgifte beleid van TNT. Van deze emissie gaat alleen Van Musschenbroek in mijn verzameling want hij is geboren en overleden in Leiden. Maarja, de rest van de zegels krijg ik erbij. Toch maar weer eens wat vaker een kaartje gaan sturen naar vrienden.

  • Jos van den Bosch op 3 april 2011 om 12:21

    @Bate, Je slaat met je “kritische opmerkingen” de spijker op z’n kop. Ik verzamelde Nederland, probeerde zo veel mogelijk van alle uitgiften bij elkaar te krijgen. Tot 1945 past alles in één album. Tot 2005 heb ik zo’n zes albums nodig. Vanaf 2005 tot 2010 heb ik ook zes albums nodig waarvan de laatste twee jaren amper in één album passen. Ik heb m’n conclusie getrokken en ben er mee opgehouden in 2010.
    Maar… je beschrijving spreekt boekdelen, bij zo’n uitgave probeer ik toch een velletje te pakken te krijgen want het is zo mooi gemaakt en met zo’n diepgang. Past in ettelijke thematische verzamelingen. Overigens staat Utrecht wel erg vaak in de picture, is daar een reden voor?

  • aadb op 3 april 2011 om 14:26

    @Bate Het gaat alleen nog om de euro,s en niets anders .Met filatelie heeft het niets meer van doen men gebruikt zelf geen postzegels om te frankeren dat zegt toch al genoeg .En zoals Willem H al aangeeft hij heeft maar 1 zegel nodig voor zijn thema Leiden . Het voordeel van de plaatjes van tnt zijn in tegensteling tot andere verzamelplaatjes dat je er mee kan frankeren dus krijg je altijd iets van je betaalde eurootjes terug . Bij de verzendadressen zijn steeds minder zegels te koop omdat de verzending met digitaal afgedrukte cijfertjes gaat, geen lol aan maar wel zo handig Uit eindelijk moet alles steeds sneller en efficienter en natuurlijk eenvoudiger .Het scheuren van een postzegel uit een vel van 100 komt nu toch lachwekkend over of niet soms .Hoeveel cour internationale zegels zullen door het personeel van het vredespaleis gebruikt worden die komen echt niet door die 55.000 velletjes heen of zijn er nog andere verzendadressen van het hof ? Het zal mij niet verbazen dat in het vredespaleis een frankeer machine staat of dat alles port betaald de deur uit gaat .We willen gewoon gefopt worden dat is duidelijk .

  • reintjedevos op 3 april 2011 om 17:22

    Wat voor tanding hebben ze hier gebruikt???

  • JHA op 4 april 2011 om 10:48

    @Aad B
    “Men gebruikt geen postzegels meer om te frankeren .”
    Hoe moet ik dan mijn uitgaande post verzenden? Sand, Selekt Mail e.\.d. zijn geern optie voor een particulier. Hoe moet die daar zijn post aanleveren?
    OK. Ik gebruik, voor zover beschikbaar, wel Antweoordnummers.

  • aadb op 4 april 2011 om 11:12

    JHA@Men staat voor tnt zelf.Heb je ooit post ontvangen van tnt met gefrankeerde zegels ?.

  • JHA op 4 april 2011 om 13:18

    @Aad B
    Jazeker heb ik in het verleden een met een postzegel gefrankeerde brief ontvangen van TNT Post (TPG Post of PTT Post)

  • aadb op 4 april 2011 om 13:52

    JHA@ dit soort post door tnt verzonden kan je wel in de catagorie RRR plaatsen .Kader waardig (lol)

  • JHA op 4 april 2011 om 15:22

    @Aadb
    Ik snap de lol niet.
    Wat is categorie RRR??? Nooit van gehoord. Maar ja, als je ookk al enige tijd in filatelieland rondloopt, dan kan dat ook niet!!

  • reintjedevos op 4 april 2011 om 15:47

    Jaap,

    RRR = super rare avis!

  • reintjedevos op 4 april 2011 om 15:50

    Mijn Galeopsis pubescens heette een RRR in Nederland, maar in de periode 1959-1998 was die plant het best verspreide onkruid bij mijn ouders in de tuin! Alle botanici die een RRR nodig hadden kwamen “bedelen” om zaadjes….

  • aadb op 4 april 2011 om 15:51

    JHA Tsja daar zijn catalogi voor oa de speciaal catalogus van een branche vereniging die tillers weet je wel !
    Een andere verklaring is net aangedragen door Rein ,kan in ieder geval mijn goedkeuring wel dragen weer (lol)

  • reintjedevos op 4 april 2011 om 15:53

    Als oudere tiener schonk mijn vader een zeer grote collectie gedroogde Javaanse planten aan de Rijks Universiteit van Utrecht!

    Dat daar nou geen postzegel van af kan?!?!

  • bate hylkema op 4 april 2011 om 22:11

    Geachte bloglezers,
    Het artikel is zojuist illustratief bijgesteld: af- en opvoeren (uitbreiding) van juiste en onjuiste foto’s.

  • paulv op 29 april 2011 om 22:20

    De grove tanding op de afbeelding van vel en zegels is anders dan van de zegels die ik op verzonden enveloppen heb gezien. Het lijkt of het grofgetande vel alleen voor de vorm/het plaatje deze van deze tanding is voorzien, mogelijk alleen maar als pers- en voorlichtingsmateriaal.

  • Lia Vieveen van Postzegelblog op 30 april 2011 om 08:08

    @Paulv, is dat niet gewoon het verschil tussen een afbeelding waarbij de tanding er eigenlijk niet echt in zit en de realiteit?

  • reintjedevos op 30 april 2011 om 12:26

    Inderdaad Paul dit is wat je noemt ‘virtual reality” met Photoshop en andere zinsverruimende middelen ….

    En als je zoals ik deed op 3 april te veel koffie hebt gedronken

    “reintjedevos op 3 april 2011 om 17:22
    Wat voor tanding hebben ze hier gebruikt???”

    dan zie je het te scherp!!!

  • paulv op 30 april 2011 om 12:58

    @Lia, ja dat is het verschil tussen het plaatje en de werkelijkheid.

    Het kan zijn dat de afbeelding uit de ontwerpfase komt. De afbeelding op zich klopt dan (vrijwel) met wat eindelijk uitgebacht wordt, maar technische details als tanding/perforatie kunnen afwijken van de ‘loket’-versie.
    We hebben eerder op dit blog voorloper-afbeeldingen van het vel Kind 2010 gezien. In dat geval was de plaatsing van de verschillende zegels anders dan in de eindversie.

    Het wordt soms als veiligheidsvoorzorg gebruikt: er wordt een afbeelding voor pers en publiciteit in omloop gebracht die net niet precies de echte zegel of het vel laat zien. In andere landen wordt een schuin zwart streepje in de hoek gebruikt, of een woord (specimen, muster), of een zwart-wit afbeelding. Het is dan een middel om namaak tegen te gaan.

    @Rein: details zijn juist Belangrijk in onze hobby. Een tandje meer of minder kan ons lyrisch maken.

  • reintjedevos op 30 april 2011 om 15:25

    Paul,

    ik word van veel lyrisch, ook van tandjes maar ik weet ook dat een nieuw tandingsblok al gauw 10.000 euro kost en daarvoor gaan ze geen pseudo-lijntanding voor laten boren als die niet werkelijk in gebruik wordt genomen…

    Kortom, een extra layer bij het photoshoppen kost niet zo veel en de illusie die gebracht wordt is des te groter!

  • paulv op 30 april 2011 om 16:49

    Rein, de tanding in de afbeelding ziet er ook heel onlogisch en onpraktisch uit: juist op de kruispunten tùssen de zegels zit papier, terwijl dat juist het lastigste is om te scheuren. En al helemaal om het verzamelwaardig netjes afgescheurd te krijgen.
    Het leek dus niet logisch dat deze tanding als afgebeeld in omloop zou komen, maar waarneming in de praktijk van een ‘gewone’ bestaande tanding is belangrijk. Kan het ook voor het nageslacht juist in een catalogus vermeld worden.

  • reintjedevos op 30 april 2011 om 19:36

    Paul,

    dat laatste was een illusie!

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)