Een halve eeuw Eerstedagenveloppen

Dit leverde een stille getuige op van de geboorte van de nieuwe postzegel, compleet met adres en gedateerde stempel. Al snel werd het verzamelen van enveloppen met eerstedagafstempelingen een populaire bezigheid onder de pioniers van de vaderlandse filatelie.

Sommige verzamelaars, zoals de vermaarde SJ. Sluis uit Enkhuizen, gingen zelfs zo ver dat ze voor dit doel speciale enveloppen lieten vervaardigen. Deze voorlopers van de Eerstedagenveloppen zijn tot op de dag van vandaag gewilde verzamelobjecten.

De 1e officiële  Eerstedagenvelop uitgegeven door de NVPH

Officieel tintje

Vanwege de groeiende belangstelling voor deze vorm van verzamelen besloot de Nederlandsche Vereeniging van Postzegelhandelaren (NVPH) de Eerstedagenveloppen van een officieel tintje te voorzien. Daarmee ontstaan vanaf 1950 de eerste officiële enveloppen, die voor het luttele bedrag van vijftien cent te koop waren. Ze werden voorzien van motieven die betrekking hadden op de postzegel of serie en kregen vanaf 1960 een NVPH-nummer mee. Door de combinatie van de postzegel(s), de speciale stempel en de vaak fraai geïllustreerde envelop ontstond een bijzonder visueel geheel waardoor de postzegelsoptimaal tot hun recht kwamen.

Dat de enveloppen aansloegen, blijkt wel uit de cijfers. Had de eerste NVPH-envelop een oplage van zesduizend stuks, vijf jaar later was dat aantal al gestegen tot 35.000, om door te groeien naar zo’n 70.000 stuks nu. In de eerste jaren na 1950 had je als verzamelaar de keus. Je kon zelf de postzegels plakken. ze op het postkantoor van een speciale eerstedagstempel van PTT Post laten voorzien en ze vervolgens aan jezelf of aan een bevriende verzamelaar toesturen. Maar je kon ook tegen een kleine vergoeding een postzegelhandelaar inschakelen voor het plakken en verzenden.

Vanaf begin jaren zestig kon de verzamelaar ook een ongeadresseerde envelop door de postzegelhandelaar laten verzorgen.Om het nog makkelijker te maken, begon m Post vanaf 1997 met de levering van beplakte en gestempelde blanco covers, zodat iedere verzamelaar nu verzekerd is van dezelfde kwalitatief hoogwaardige enveloppen.

Persoonlijk karakter

Verzamelaar Henk de Haas kent een groot deel van de historie van de Eerstedagenveloppen uit eigen ervaring. Als zeventienjarige jongen begon hij eind jaren vijftig al met het aanleggen van een verzameling Eerstedagenveloppen, die sindsdien gestaag is uitgebreid en nu vrijwel compleet is. Bladerend door de vijf DAVO-albums van Henk de Haas wordt duidelijk dat zijn verzameling ook een heel persoonlijk karakter heeft. Vanaf 1958 zijn de meeste brieven namelijk geadresseerd aan hemzelf. Zo kan ik precies terugzien waar ik gewoond heb en in welke jaren ik verhuisd ben, vertelt hij. “Vaak ging ik op school of op m’n werk tijdens lunchtijd vlug naar het postkantoor om de nieuwe postzegels te kopen en de envelop te laten stempelen. Tijdens mijn diensttijd had ik geen gelegenheid om naar het postkantoor te gaan, en dan deed een vriend of familielid het voor mij. Ook dat is in de verzameling tot op de dag nauwkeurig te volgen.

De collectie van De Haas bevat ook exemplaren die niet In de catalogi terug te vinden zijn. Zo wist hij eens op zijn werk een envelop op de kop te tikken met een tachtig-centscrouwelzegel die toevallig op de dag van uitgifte was verzonden. Geen officiële envelop, maar toch het bewaren waard, vindt Henk de Haas. “Want filatelie is voor mij meer dan wat in de catalogus staat. Ik heb het altijd leuk gevonden om ook dingen te verzamelen rondom de postzegels. Dat geeft je collectie iets extra’s.”

Zelfde formaat

Over de vraag welke enveloppen hij het mooist vindt, moet hij even nadenken. “Als verzamelaar kijk je eerder naar de mate van zeldzaamheid van een envelop of postzegel en naar de staat waarin hij zich bevindt, dan naar het ontwerp. Echte favorieten heb ik dan ook niet. In het algemeen vind ik dat er een binding moet zijn tussen de postzegel, de envelop en het stempel: dan is zo’n envelop voor mij echt geslaagd.”

Overigens heeft de verzamelaar van Nederlandse enveloppen het niet slecht getroffen, vindt De Haas. “Ik heb ook heel wat buitenlandse exemplaren. In sommige andere landen is er echt een wildgroei aan Eerstedagenveloppen, met allerlei verschillende versies van dezelfde serie. Vaak zijn de enveloppen anders van formaat, wat het bewaren heel lastig maakt. Aangezien de Nederlandse Eerstedagenveloppen vanaf 1950 vrijwel allemaal hetzelfde formaat hebben en er speciale bewaaralbums voor zijn, kun je ze heel goed en overzichtelijk opbergen.”

————————————————————————————————————————————–
Elke week duiken we in ons archief en zal er een oude Collect de revue passeren. Het verhaal van vandaag komt uit Collect 25 (pdf, 2,5 MB). Kijk hier voor een overzicht van alle (beschikbare) nummers. Collect wordt uitgegeven door TNT Post en een abonnement is kosteloos. Wil je het ook ontvangen, vraag het gratis abonnement op Collect dan hier aan.

(1 stem(men), gemiddelde: 5.00)
Aantal keer gestemd: 1

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•