Onnatuurlijke weergave van het bos; toch met échte natuuruitstraling - Postzegelblog

Onnatuurlijke weergave van het bos; toch met échte natuuruitstraling

2

Na een inventariserend onderzoek van het postzegelvel ‘Lang leve het bos!’ zijn er opvallende structuren in deze fotografische collage te ontdekken, waarmee de zeggingskracht én de inhoudelijke boodschap van het geheel voor mij meteen behoorlijk duidelijker werden. De uitkomst van mijn bevindingen wil ik graag met u delen. Ik wens u daarbij veel lees-, kijk- en ‘genietgenot’.

Horizontale postzegelduo’s van onderen naar boven

De wortel-, kruid-, struik-, boom- en kruinlaag (van onderen naar boven gezien op het vel) is kenmerkend voor de lagenstructuur van het bos. Deze indeling staat centraal op de vijf horizontale duo-postzegels van dit postzegelvel.

1) De grillige, door mos bedekte wortelstructuur van de Noorse esdoorn (als aantrekkelijk grafisch effect, eindigend op de onderkant van de 7e postzegel) staat duidelijk zichtbaar afgebeeld op postzegel 9 en de onderste velrand. Op zegel 10 is een negatieve projectie van een fotografische afdruk van deze structuur aanwezig, die zelfs zichtbaar blijft in een drietal mycena-paddestoelen.

2) Op de 7e en 8e postzegelafbeelding zijn stapels stammen van de grove den geplaatst (waarmee het bos als houtproducent wordt aangegeven). Op zegel 8 zijn de stammen in vorm en kleur duidelijk meer herkenbaar aanwezig als op de 7e zegel. De adelaarsvaren met z’n kenmerkende bladveren (diagonaalsgewijs naar links en rechts gericht) bezit op zegel 8 een donkere achtergrond, terwijl het blad op zegel 7 een lichte achtergrond heeft.

3) De verticale stammen van de grove den op de 6e postzegel strijden met de bladeren van de ruwe viltroos om de voor- en achtergrondfunctie tegenover een roze achtergrond. Op zegel 5 zijn deze stammen op de achtergrond nauwelijks zichtbaar.

Het loof van de ruwe viltroos (tegenover een licht gekleurde achtergrond), met name op de zegels 5 en 6, strekt zich diagonaalsgewijs naar links en rechts uit in gevarieerd groen. De roodgekleurde rozenbottels (op zegels 5 en 7) treden o.a. door de complementaire kleurtegenstelling rood – groen op de voorgrond.


4) Op de 3e,4e, 5e en 6e postzegel bevinden zich de kruinen (postzegel 3 en 4) en de verticale stammen van de grove den (postzegel 5 en 6).

Op postzegel 4 treedt het silhouet van de kruin duidelijk op de voorgrond tegenover de witte en zachtroze gekleurde achtergrond. Op zegel 3 daarentegen neemt deze kruin een achtergrondfunctie in bij een voorbij vliegende vlaamse gaai (als vertegenwoordiger van de bosfauna), waarin overigens de kruinpartij wel enigszins zichtbaar is gebleven.

5) Op de eerste en de tweede postzegelafbeelding (bovenkant van het velletje) bevinden zich op voor- en achtergrond enkele gewone esdoornbladen en daar door heen (en gedeeltelijk minder zichtbaar) de bladerkroon van de gewone esdoorn.

Samenvating

In deze (schijnbaar) organisch gegroeide samenvatting van het bos op tien verschillend ingevulde postzegels vallen een aantal tegenstellingen op:

  1. tegenstelling in kleuren (licht, donker en complementair),
  2. tegenstelling in groeirichtingen (links, rechts vertikaal),
  3. tegenstelling in gelaagdheid van diverse flora-elementen (voor- en achtergrond; soms is er twijfel: “Is het wel voorgrond, of is het wel achtergrond?”),
  4. alle tien postzegelafbeeldingen (behalve zegel 8) bezitten min of meer licht gekleurde achtergronden,
  5. tegenstelling tussen flora-elementen (wortels, kruiden, struiken en bomen) en een faunavertegenwoordiger (vlaamse gaai).

Achterliggende gedachte van al deze contrasten

  • In de natuur (en dus in deze boscompositie) bestaat een al maar voortdurende strijd om te overleven (hegemoniestrijd). Hierbij is zonlicht, ruimte en vocht van levensbelang.
  • Wil een strijd verbeeld worden, dan zijn er sowieso een tegengestelde partij/kracht noodzakelijk (zie aandachtspunten 1 t/m 5)
  • Ontwerper Bart de Haas heeft op een buitengewoon ingenieuze, ingewikkelde en (bijna) onnavolgbare manier met een groot aantal florale elementen uit het bos een organisch spel bedreven. Hij heeft op voor- en achtergrond elementen in elkaar, door elkaar en met elkaar (op een ogenschijnlijk natuurgetrouwe manier) verweven.
  • De lichte kleuren op de achtergrond van de zegels verbeelden het zonlicht dat verkregen kan worden door boven de rest uit te steken of door de ruimte rondom kruid/struik/boom.
  • Het verbeelden van het vocht (damp) heeft ontwerper De Haas weergegeven door bladonderdelen van deze biodiversiteit teer gekleurd in te kleuren (wazige sfeer).

De meest opvallende eigenschap van het postzegelonderwerp (de onderlinge ‘strijd’ tussen kruiden,struiken en bomen om het overwicht (ter verkrijging van optimaal zonlicht, vocht en ruimte]) heeft ontwerper De Haas in de vormgeving tot uitdrukking weten te brengen door  schuine, diagonale plaatsing naar links of rechts van florale elementen. Daardoor ontstaan botsende tegenstellingen en tegenstrijdige omstandigheden. Hiermee wordt op een actieve/dynamische manier de ‘stille strijd’, beter gesteld ‘eeuwig gewapende vrede’ in het bos verbeeld.

Doel van beeld- en kleurdoorloperseffect

De onlosmakelijke samenhang van dit ecologisch systeem van het bos blijft het hele jaar door bestaan met de nodige kenmerkende veranderingen in ieder seizoen, zelfs in ieder jaar. De constante factor van het continu doorgeven van het leven (met daarin de onderlinge hegemoniestrijd, die alles overigens wel in evenwicht houdt) wordt verbeeld door kruid, struik of boom ‘grensoverschrijdend’ op een naastbij liggende postzegels/velrand voort te zetten.

Iedere plant, struik of boom bezit in de natuur dus als intermediair een doorgeeffunctie. Hiermee wordt de continuïteit in de natuur door groei en bloei van het bos dus gewaarborgd. De betiteling van deze emissie ‘Lang leve het bos!’ (uitgegeven t.g.v. het eeuwfeest van de jubilerende KNBV [Koninklijke Nederlandse Bosbouw Vereniging] krijgt hiermee inhoudelijk nog meer betekenis.

Toch een gekunstelde weergave!

Dit totaalbeeld van het bos is toch een geconstrueerd en gekunsteld geheel (zoals feitelijk alle Nederlandse bospercelen).  Ontwerper De Haas combineert alle deelafbeeldingen van het bos, die niet in dezelfde tijd (jaargetijden) én  dezelfde plaats (geografisch gezien) voorkomen/bestaan in één ecologisch totaalbeeld. De begrippen tijd en afstand spelen in dit arrangement van het bos dus geen rol. *)

Deze benaderingswijze is overigens in het geheel niet nieuw. Vroeg 17e eeuwse schilders, o.a. Roelant Savery (1576 – 1639) schilderde in 1624 bijgaand bloemstilleven (130 x 80 cm). Het bijzondere van dit stilleven is de aanwezigheid van bloemen, die in verschillende seizoenen bloeien. Men werkte toen namelijk niet direct naar de natuur, maar gebruikte modeltekeningen. Met andere woorden men stelde in het atelier op een schilderij een bloemenboeket samen bestaande uit lente-, zomer- en herfstbloemen. Er bestaat dus een grote overeenkomst in de onderwerpbenadering tussen dit bloemstilleven en het postzegelvel.

Reactie van Bart de Haas

Bijgaande tekst heb ik de ontwerper van deze emissie, Bart de Haas, voorgelegd met het verzoek kritische op- en aanmerkingen te plaatsen, eventueel uitgebreid met aanvullingen. Volgende tekst heb ik ontvangen, waarmee ik zeer ingenomen ben vanwege de informatieve aanvulling/uitbreiding. Hartelijk dank voor uw reactie, die ik hierbij opvoer.

“Hartelijk dank voor toezending van uw tekst. Uw beschrijving lijkt me accuraat, met enkele interessante waarnemingen. Alleen met uw opmerking dat ‘tijd’ en ‘afstand’ geen rol spelen, ben ik het niet eens. Juist door het combineren van seizoenen worden facetten van het bos  uit meerdere jaargetijden getoond, waarmee tijd wel een factor wordt.

Afstand speelt eveneens een rol, doordat voor- en achtergrond elkaar afwisselen en wel beschouwd de afstand tussen de bovenste en onderste postzegel de fysieke afstand tussen kruin en wortels verbeeldt, met alle relevante elementen er tussenin.

Uw opmerking over de hegemoniestrijd vind ik treffend, omdat deze strijd in de natuur, als in het ontwerpproces een eminente rol speelt.”

Met het begrip ‘afstand’ heb ik de onderlinge afstand bedoeld tussen (ver) van elkaar verwijderde bossen op verschillende grondsoorten, die de groei van bepaalde bomen, struiken en/of kruid wel of niet toestaat.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Thematisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (2) Schrijf een reactie

  • cees op 16 augustus 2010 om 10:12

    Leuk dat mapje 30 ( het bos ) nu al te koop zijn.
    Ben benieuwd of hier ook weer druk / plaatfoutjes in zullen zitten

  • Bate Hylkema op 18 augustus 2010 om 20:41

    Is het u ook opgevallen dat op de onderste velrandtab (rechts) de naam van de ontwerper Bart de Haas (in verticale stand) staat vermeld? Is dit al eens eerder vertoond?

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)