Postzegels zijn communicatieminiaturen. Ze worden meestal uitgegeven door staatsbedrijven met een monopoliepositie op de postmarkt. En ze geven vaak een beeld van hoe de staat of het land zich wil laten zien: aan de eigen burgers en aan de buitenwereld. De World Cup voetbal in Zuid Afrika gaf aanleiding om ‘Voetbal op Afrikaanse postzegels’ onder de loep te nemen en te kijken op welke wijze Afrika zich aan de buitenwereld presenteert.
‘Voetbal in Afrika’, uiteraard ter gelegenheid van de World Cup in Zuid Afrika, is het eerste thema dat gekozen is door het Afrika Studiecentrum in Leiden (Wassenaarseweg 52, 3e verdieping). Het is de bedoeling dat er elke drie maanden een nieuw thema wordt gekozen. Met deze wisseltentoonstelling wil het Afrika-Studiecentrum beelden van Afrika laten zien uit Afrika zelf. De tentoonstelling is te zien tot 1 september 2010 en bevat ook enkele boeken over het Afrikaanse voetbal uit de bibliotheek van het Afrika Studiecentrum en enkele voetbalattributen. Zuid Afrika gaf zelf al enkele postzegels uit ter voorbereiding van deze mega-gebeurtenis, maar sommige andere landen ook. Uiteraard ontbreekt de vuvuzela niet….

“Sport verbroedert” wordt vaak gezegd (Congo, 1966) en Zuid Afrika zelf maakte dat op een opmerkelijke wijze mee tijdens de Rugby worldcup in 1995. De recente film ‘Invictus’ (2009) laat zien hoe President Nelson Mandela een bij niet-blanken gehate sport tot nationale trots maakte van de ‘regenboognatie’. Ongetwijfeld zal President Jacob Zuma nu het wereldkampioenschap voetbal politiek gebruiken, zoals sport altijd ook een potentieel grote politieke betekenis heeft. Staatshoofden (en kroonprinsen) verkeren graag in het gezelschap van sporthelden (bijvoorbeeld Kenia 1978) en Afrika telt veel sportstadions als bewijs van Chinese vriendschap (bijvoorbeeld het Keniase Kasarani Stadium, 2003).
De Olympische Spelen zijn de sportbijeenkomst bij uitstek. Vanaf 1956 gaven diverse Afrikaanse posterijen elke keer postzegels uit om dat te vieren. Voetbal is een populair thema, naast veel aandacht voor hardlopen.
Gelegenheden om voetbalgebeurtenissen en voetballers te vereeuwigen op postzegels zijn er volop, ook buiten de wereldkampioenschappen voetbal om: voorbeelden zijn de ‘Jeux Sportifs’ in Dakar (Senegal, 1963), de ‘All Africa Games’ in Lagos (Nigeria, 1973), de African Cup of Nations (Nigeria, 1980), de Challenge Cup (op een zegel van Kenia, 1990) of een lokale voetbalheld (Kameroen). Maar de meeste aandacht gaat toch uit naar de FIFA en de wereldkampioenschappen elke vier jaar.
De vroege geschiedenis van de ‘Jules Rimet Cup’ wordt uitgebeeld op postzegels van Equatoriaal Guinea uit 1974 (altijd goed voor extravagante uitgiftes), ter gelegenheid van het Wereldkampioenschap Voetbal in München: Montevideo 1930, Rome 1934, Parijs 1938, daarna een breuk door de oorlog, Rio de Janeiro 1950, Bern 1954, Stockholm 1958, Londen 1966 en Mexico 1970.
Van de eerdere kampioenschappen zijn er nauwelijks Afrikaanse postzegels (Liberia gaf aandacht aan Stockholm-1958 en Rwanda aan Londen-1966). In 1970 is er plotseling een stortvloed aan postzegels met aandacht aan het kampioenschap in Mexico.

Voor het kampioenschap in München, in 1974, is eveneens veel aandacht. Ook Johan Cruijff wordt geëerd (op een zegel van Opper-Volta, het huidige Burkina Faso). Jammer alleen voor ons dat de nederlaag tegen Duitsland er postaal zo wordt ingeramd….
Ook het kampioenschap in Argentinië (1978) staat volop in de belangstelling. Zelfs in het Centraal Afrikaanse Keizerrijk blijft het niet verborgen dat Nederland opnieuw verliest van het gastland….
Kampioenschappen in de twaalf jaar erna krijgen relatief weinig aandacht van Afrikaanse postadministraties.
De World Cups van 1994 (in de USA) en 1998 (in Frankrijk) , daarentegen, krijgen wel veel aandacht, met Ruud Gullit en Dennis Bergkamp als geportretteerde voetbalhelden (in 1994) en het team van Zuid Afrika (in 1998).
De Afrikaanse voetballanden Zambia en Ghana pakken uit bij de kampioenschappen van respectievelijk 2002 (in Korea en Japan) en 2006 (in Duitsland), maar ook elders in Afrika zijn er tal van voetbalbeelden. Wat te denken van Algerije in 2002….
Bron & samensteller tentoonstelling: Ton Dietz

















Reacties (1)
Zuid-Afrika heeft in de aanloop naar dit WK al enkele postzegels uitgegeven met heel veel vuvuzela”s.
dat wordt wat in de stadions.
zie verder:
http://postzegels.jouwweb.nl/zuid-afrika/wk-2010
Schrijf een reactie