Dat er met Google tekstueel ook een ‘ooggetuigeverslag’ van de eerste vlucht van een vliegtuig in het Nederlandse luchtruim valt te geven, blijkt na lezing van onderstaand artikel. De illustraties zijn afkomstig uit de omvangrijke luchtpost-verzameling van Herman Verduyn, die tot en met 23 oktober exposeerde in De Skierstins in Veenwouden. Voor gespecialiseerde luchtvaartverzamelaars was de expositie écht een must van de eerste orde. (Misschien vormt deze bijdrage wel een passende uitbreiding van het prestigeboekje en het themaboek over 100 jaar gemotoriseerde luchtvaart in Nederland én ondersteunt het artikel de Dag van de Aerofilatelie op de Postex 2009).
De eerste vlucht boven Nederland
Directeur S.C.J. Heerma van Voss wilde bij het 40-jarig bestaan van zijn suikerfabriek in 1909 iets spectaculairs organiseren, namelijk een vliegdemonstratie. De 43-jarige avonturier van Russisch-Franse afkomst Graaf Charles de Lambert werd ingehuurd. Zijn toestel, een Wright Flyer, kwam in kisten per trein naar Etten-Leur. Er werd bepaald dat wind en weder dienende er op zondagmiddag 27 juni 1909 rond vier uur gevlogen zou worden.
De belangstelling was enorm. Van heinde en ver was men gekomen: lopend, op de fiets, met auto of trein. Zelfs belangstellenden uit Groningen bevonden zich onder het publiek. Tegen vier uur waren er naar schatting vele duizenden toeschouwers op het vliegterrein: een heideveld, de Klappenbergse Heide, tussen Etten en Rijsbergen. De harmonie van Leur zat met vaandel en al in een greppel en speelde er vrolijk op los. Hier en daar legden de mensen een kaartje, maar verder gebeurde er niets. Het waaide te hard en het regende. Er kon dus niet gevlogen worden. Uiteindelijk waren de mensen doodmoe: twee keer kletsnat geregend. Ze gaven het op. Ze vertrokken morrend, niets te hebben gezien!
De zes prentbriefkaarten (onderaan) zijn stuk voor stuk fotocollages: het vliegtuig met daarin De Lambert is steeds boven een landschap of stedenschoon geplaatst. De op een na laatste foto van de rij staat ook op bladzijde 628 van de laatste editie van Filatelie (200910). Mochten bloglezers tóch belang hebben voor beter gedetailleerde foto’s, dan zal dat mogelijk zijn op redelijk kort termijn ná afloop van de tentoonstelling in Veenwouden.
“Om kwart voor acht draaide de wind en begon het minder hard te waaien. Het toestel werd van de zuidelijke naar de westelijke rail verplaatst, die ongeveer in de nieuwe windrichting lag. Het valgewicht werd weer gehesen en het touw werd aan een pinnetje van de stuurstoel bevestigd.
Om 8.23 uur gaf De Lambert het teken voor opstijging. Opeens ratelden de luchtschroeven. Medewerker Lefebvre greep het touw, waarmee hij het valgewicht kon bedienen. Hij spande het, er volgde een bijna onmerkbaar knikje van De Lambert en toen snelde het toestel over de rails. Nog voor het einde ervan verhief het zicht en . . . aviateur De Lambert vloog met zijn aeroplane enkele honderden meters rechtuit en begon daarna aan een cirkel met een straal van circa 500 meter om het terrein en over de menschenmenigte.
De vermelding linksonder op de velrand “Enkele afbeeldingen zijn aangepast voor het gebruik in deze postzegels” heeft ook op deze postzegel betrekking. Het touw dat via een katrol aan het eind van de rails is geplaatst, trekt het vliegtuig door de val van het gewicht vooruit. De aviateur (piloot) zit vóór de vleugels geheel rechts op een stuurstoel.
Dat ogenblik vergeten we nooit weer. In stomme bewondering stonden we het wonder aan te zien. Zolang het toestel de rail hield, zag je iets snels gebeuren, iets gewaags, maar de sensatie van het buitengewone kwam pas, toen de Franschman los van de aarde met zijn toestel de lucht werd ingegooid, zweven bleef, hoger steeg, alle wetten van de zwaartekracht ten spijt. De Lambert verhief zich in eene sierlijke boog tot op 20 meter boven de heide en verwijderde zich snel op die hoogte, onder het donderend gejuich, gebrul en geschreeuw van het publiek, dat het nog nooit geziene, werkelijk zag gebeuren.
De historische vlucht. Eén van de weinige opnames van de aeroplane tijdens de vlucht. De fotografen hadden weinig tijd en mogelijkheid om een foto van zo’n moment van dichtbij te maken.
Lang duurde de vlucht niet. Het geknetter van de motor bleef hoorbaar . . ., toen werd het stil . . ., de motor zweeg na drie-en-een halve minuut! Plotseling zagen we de aeroplane dalen, even zich nog verheffen, maar spoedig daarna in sneller tempo zinken en achter bosschages verdwijnen. Een razende ren begon, er was een mankement, er was iets gebeurd, het toestel was gevallen, maar waar en hoe? Zou het beschadigd zijn, zou de koene luchtschipper een ongeluk gekregen hebben?
Op de landingsplek bleek dat de vliegenier én het toestel ongedeerd op de grond waren gekomen. De regen was in de magneet gekomen, die de elektrische stroom ontsteekt, die de motor voedt. Het regenwater had de boel bedorven.”
Twaalf brievenbusbiljetten (vandaag de dag affiches genaamd) van N.P. de Koo. De toename van het vliegverkeer naar Nederlands-Indié leidde tot een toename van drukwerk in de vorm van folders, vouwbladen, inlegvellen en brievenbusbiljet-affiches. De Koo voorzag de affiches van belettering en gestileerde symbooltjes.
(nog geen stemmen)
Loading ...- Delen:
Loading ...
Reacties (0)
Schrijf een reactie