Terugblik op 8 jaar postzegelontwerpen - Postzegelblog

Terugblik op 8 jaar postzegelontwerpen

6

postzegel_world_press“Terugkijken op acht jaar werkzaamheden op het gebied van postzegelontwerpen. Acht jaren waarin er zo’n 120 postzegeluitgiftes moeten zijn geweest (volgens mijn grove schatting, wellicht zijn het er veel meer). Ongeveer de helft ervan met mijn betrokkenheid, door inspirerende samenwerkingsverbanden met een flink aantal uiteenlopende ontwerpers.” Vandaag een artikel van Antoine Achten die 8 jaar als Adviseur Visuele Communicatie bij TNT Post werkte.

“Wat een merkwaardig, boeiend en paradoxaal iets, de postzegel. Een betaalmiddel voor een communicatievorm die toch wel een beetje antiek begint te worden. Want geef toe, wie kiest omwille van de snelheid en het gemak niet vaker voor e-mail en internet? Maar daar is ook de andere kant van het verhaal: door zijn verschijningsvorm is de postzegel nog zeer van deze tijd. Geen moderne grafische uiting kan m.i. op tegen de kwaliteit en actualiteit van een postzegelontwerp.

Hoe groot is niet de wereld van zo’n klein object! Hoe vaak haalde de afgelopen jaren een postzegel(vel) niet de voorpagina’s van de landelijke kranten? Nog steeds is de vakwereld in het buitenland erg jaloers op onze traditie. Dat heeft iemand van Deutsche Post me een aantal jaren geleden nog eens opgebiecht. Wat een traditie! En wat bijzonder om daar onderdeel van te zijn geweest.

Echte voorkeuren voor bepaalde postzegelontwerpen heb je, vanuit een professioneel oogpunt, niet. Ieder ontwerp kent binnen de opdrachtsituatie zijn eigen successen. Vanuit een persoonlijk perspectief zijn er wel ontwerpen waar ik nog steeds met liefde naar kijk.

zakelijke_postzegel_2005

De postzegels van Peter Bilak (Zakenzegel 2005), Fons Haagmans (Zomerzegels, 2004), goodwill (World Press Photo, 2005), Hansje van Halem (Zakenzegel 2007) zijn ontwerpen die bij mij ‘on top of mind’ liggen. Waarom? Omdat ze een mix zijn van verbeeldingskracht, eenvoud, schoonheid en ambachtelijkheid.

Iedereen die wel eens in een vliegtuig heeft gezeten weet hoe Nederland er bij aankomst en vertrek van boven uitziet. Bilak liet zich hierdoor inspireren en schiep een weidenlanschap en een bollenveld. De kavelbreedtes worden bepaald door de typografie. Een groot gebaar, niks teveel, eenvoudig en abstract. Klassieke schoonheid.

zakenzegel_44ct_2007zakenzegel_88ct_2007

Het is niet eenvoudig een opdracht aan een schilder te verstrekken. Het onderwerp dat in de briefing wordt vastgelegd dwingt je altijd een specifieke kant op. Een ontwerper wordt gekozen op basis van onder meer (de kwaliteit van) zijn handschrift, werkwijze, soms een persoonlijke fascinatie (bv. de ‘Waterzegels’ van Reynoud Homan uit 2003) of de eisen die de briefing met zich meebrengt. Je moet dan maar net een schilder kunnen inzetten.

zomerzegels_2004_bloemen

Deze situatie deed zich voor bij beeldend kunstenaar Fons Haagmans. Zijn werk bevat, naast klassiek schilderkundige kwaliteiten, ook sterke grafische elementen. Daardoor kon hij een volledig ontwerp, inclusief typografie voor zijn rekening nemen. In 2004 waren bloemen en planten nog onderwerp voor de Zomerzegels. Haagmans koos voor gestileerde versies van bloemen die aan de heraldiek refereren, zoals de lelie en de tudorroos. In combinatie met de eigengemaakte kleuren ontstond een hedendaags ontwerp met referenties naar de beste tradities.

world_press_foto

In 2005 bestond World Press Photo 50 jaar. Ontwerper Will Holder (goodwill) maakte tien krantenpagina’s in een klassiek achtkoloms krantenstructuur met daarop hoogtepunten van de 47 winnaars die World Press Photo kende. Op de velrand staan de overige 37 beelden.

Hansje van Halem tekende (letterlijk en figuurlijk) voor de zakenzegels uit 2007. De frankeerwaarde van de zegels domineert het ontwerp. De wijze waarop typografie en lijnenspel in het ontwerp zijn uitgewerkt maakt het zegelbeeld ongepolijst en in zekere zin brutaal en ondeugend. Dat geeft het postzegelontwerp iets ongemakkelijks waardoor het ontwerp alleen maar voor- en tegenstanders kent. Dat dient gezien te worden als een kwaliteit. Behaagzucht beklijft niet.

Dat laatste brengt me op een boeiend fenomeen waarmee ik in alle jaren geconfronteerd ben. Hoe verhoudt kwaliteit en intellect zich tot commercie en doelgroepen? Moeten we iedereen tevreden houden of mogen we blijven uitdagen?

persoonlijke-postzegel-vel-dagpauwoog-2009

Het zal u niet verbazen dat ik geen fan ben van persoonlijke postzegels. Hebben van de zaak, einde vermaak. Het is naar mijn mening immers de kwaliteit van de verbeelding die het kijken naar postzegels duurzaam maakt. De hobby wordt verdiept door, naast het streven naar volledigheid of specifieke filatelistische aspecten, ook keer op keer terug te keren naar de afzonderlijk ontwerpen om er iets nieuws in te kunnen ontdekken. Dat maakt de beschrijvingen van Bate Hylkema elke keer ook weer zo nuttig en relevant. Al ben ik het met zijn systematiek lang niet altijd eens. Elk ontwerp komt uit het hart, Bate! Hoe formeel het er ook uitziet.

Ik ben benieuwd wat de toekomst zal brengen. Eerlijk gezegd baart mij dat ook wel zorgen. Ik hoop dat TNT Post respectvol met z’n traditie om zal gaan. En moedig filatelisten, verzamelaars en geïnteresseerden aan om kritisch te blijven op de kwaliteit van hetgeen hen geboden wordt. Wat mij nog rest is het met interesse blijven volgen van, naar ik hoop, veel goeds en moois.”

Gastauteur: Antoine van Achten werkte 8 jaar bij TPG Post/TNT Post

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Reacties (6) Schrijf een reactie

  • dolores op 16 juni 2009 om 07:15

    Dank Antoine voor dit boeiende artikel!

  • Gerrit Jan op 16 juni 2009 om 08:37

    Zakenzegels 2005, Peter Bilak, klassieke schoonheid… volledig mee eens, prachtig, helemaal af!

    En de zakenzegels van 2006 (Hansje van Halem, ja, die mogen er zeker ook zijn!

    Postzegels op hun mooist, als je het mij vraagt!

  • dolores op 16 juni 2009 om 19:44

    1 van de leuke dingen vind ik ook dat er een aantal woorden en omschrijvingen aangereikt worden die van toepassing zijn op bovengenoemde postzegels. Ik kom vaak niet verder dan mooi heel mooi gaaf cool en mwaaah…somber en vrolijk, druk, chaotisch is al toegevoegd aan de woordenschat. Maar ondeugend en brutaal, daar had ik nu net niet zo aan gedacht. Ambachtelijkheid vind ik ook goed gekozen.

  • Lia Vieveen van Postzegelblog op 16 juni 2009 om 19:52

    @Dolores, ik vind dat je daar helemaal gelijk in hebt! Het is mooi om Antoine dit zo te zien verwoorden!

  • Rita op 16 mei 2011 om 15:58

    Tja, wat me steeds weer verbaast is: waarom staat er toch steeds ‘eurocent’ op de zegels? Wat is er mis met gewoon ‘cent’? Vroeger spraken we toch ook niet over guldencent?
    In de overgangstijd naar de euro, o.k., maar daarna staat het raar; het neemt bovendien onnodig ruimte in beslag.

  • reintjedevos op 16 mei 2011 om 19:52

    @Rita

    zolang we nog de oude guldens/centen postzegels kunnen gebruiken moet er verschil te zien blijven!

    Alhoewel dat met die “1” en “2” steeds makkelijker gaat :)

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)