Vormgeving Mooi NL-Delfzijl: 50% wat je ziet, 50% wat er achter zit! - Postzegelblog

Vormgeving Mooi NL-Delfzijl: 50% wat je ziet, 50% wat er achter zit!

6

delfzijl_mooi_nederland_postzegeDoor eigen aanschouwing van Delfzijl (met fototoestel gewapend) en toevallige gesprekken met ter zake deskundigen krijgt de hierboven geplaatste karakterisering van Delfzijl inhoud, betekenis én diepgang.

Sociaal-maatschappelijke , economische en/of politieke opvattingen en actualiteiten op de achtergrond uit het verleden blijken nu nog steeds in tal van deelafbeeldingen van dit velletje zichtbaar (én pijnlijk!) een rol te spelen.

delfzijl_mooi_nederland_2009

Klik op het velletje voor een uitvergroting

Met onderstaande beschrijving over de plaatselijke architectuur, geschiedenis, evenementen, kunst en verhalen over en van personen tracht ik een tipje van de sluier voor u op te lichten, waardoor het velletje u (toch nóg meer) zal aanspreken

schema-delfzijl_400p

1) Delfsail 2009

Van 22 tot en met 26 augustus 2009 vindt de vijfde editie van Delfsail plaats. Tijdens dit maritieme evenement doen diverse historische zeilschepen de haven aan.

delfsail

delfsail_delfzijl

2) Maigret in Nederland

[a] Maigret is de hoofdpersoon uit de romans van Georges Simenon (1903 – 1989). Simenon schreef zijn eerste Maigret-verhaal in Delfzijl. Later schreef Simenon nog ‘Maigret in Holland’ dat zich voor een deel ook in Delfzijl afspeelt. Een viertal boekkaften op de velrand, waarin commissaris Maigret de hoofdrol speelt, toont het schrijversschap van Georges Simenon. In Nederland was Bruna de uitgever van zijn boeken. Dick Bruna voorzag de boekomslagen van de Zwarte Beertjes-pockets van illustraties.

delfzijl-maigret

[b] In 1928 koopt de internationaal georiënteerde Simenon een boot, waarmee hij door de grachten, kanalen en rivieren van Frankrijk, Duitsland, België en Nederland trekt. Als hij in 1929 in Duitsland in een haven ligt, krijgt hij problemen met de politie. Duitse agenten controleren zijn boot en ontdekken zijn typemachine en vele pagina’s aantekeningen in het Frans. Omdat de verhoudingen toen tussen Duitsland en Frankrijk niet opperbest waren, wordt Simenon verdacht van spionage. Hij moet onmiddellijk en hals over de kop Duitsland verlaten. Hij vaart daarom naar de dichtbij zijnde Nederlandse haven Delfzijl.

In een persoonlijke dankbrief aan de gemeente Delfzijl schreef Simenon in 1966: “Delfzijl neemt een grote plaats in mijn hart in.” In 1930 karakteriseert de schrijver Delfzijl in het boek ‘Un crime en Hollande’ aldus: “Een klein stadje, tien of hoogstens twaalf straten, geplaveid met mooie rode klinkers, zo regelmatig als de tegels in een keuken, lage huizen van baksteen met veel licht en vrolijk gekleurd houtwerk.”

maigret_theme

[c] Zijn boot moest in september 1929 opnieuw waterdicht gemaakt worden. De werkzaamheden aan de kade veroorzaakten te veel lawaai, waardoor Simenon niet rustig kon schrijven. Daarom liet Simenon een oude volgelopen schuit leegpompen in het Damsterdiep (Delf) en maakte daarin zijn schrijversruimte. In zijn eerste misdaadroman ‘Maigret en de onbekende wreker’ (die hij daar schrijft) krijgt politieinspecteur Maigret een vaste gestalte met een aantal vaste voorwerpen als een pijp, een bolhoed en een zwarte jas met een fluwelen kraag. Het verhaal speelt zich af in Delfzijl. Maigret krijgt de opdracht om de moord op Koenraad Poppinga, leraar aan de Zeevaartschool, op te lossen.

3) De haven van Delfzijl

Een aantal zeecontainers in opvallende kleuren staan op een zeeschip.

delfzijl-containervervoer-3

In 1968 werd gestart met de aanleg van  een diepzeehaven met industriegebied. Hiervoor moesten de dorpen Weiwerd, Oterdum en Heveskes wijken. Door de oliecrisis van de jaren zeventig van de vorige eeuw werd de havencapaciteit niet optimaal in gebruik genomen. Dat heeft tot gevolg dat een belangrijk deel van het beoogde industriegebied in Delfzijl vandaag de dag braak en ongebruikt ligt. Dat geldt in het bijzonder voor de plaatsen waar de gesloopte dorpen Heveskes, Oterdum en Weiwerd hebben gestaan. (Zie ook 7, 8 en 12)

4) Het Eemshotel

Het Eemshotel werd geopend in 1965. Het hotel is gebouwd op palen in de Eem, tegen de dijk (buitendijks), nabij het centrum van de havenstad.

eemshotel-1

eemshotel_delfijzijl

5) Amsterdamse School in Oud-West

[a] Drie afbeeldingen van huizen aan het

[1] Menno van Coehoornplein 5 (afb. boven),
delfzijl-mvchsingel-5

amsterdamse_school_oude_west_delfzijl

[2] Menno van Coehoornsingel 6 (afb. midden),
delfzijl-mvcpsingel-6
amsterdamse_school_delfzijl

[3] Menno van Coehoornsingel 9 (afb. onder); vensterpartij met glas-en-lood. De adresvermelding is onjuist: Menno van Coehoornplein 3 moet zijn Menno van Coehoornsingel 9.
delfzijl-mvcpsingel-9

[b] Opvallende architectuurkenmerken van de Amsterdamse School zijn o.a.: (1) plastische twee- en driedimensionale vormgeving van het gebouw (de vorm van het gebouw wordt door de plaatsing van de vertrekken bepaald), (2) verspringende daken met diverse hoogten, (3) flauw hellende daken met enorme overstekende dakgoten, (4) abstract rechthoekige vormen, (5) een sterke horizontale lijnvoering, (6) decoratieve/expressieve elementen als glas-lood-ramen, verdiepte voegen en toepassing van de heldere kleuren rood, blauw en geel.

delfzijl-mvcpsingel-9-detaildetail_amsterdamse_school

[c] De bouwstijl van de Amsterdamse School sloeg pas na 1925 tot ver in de dertiger jaren, tien jaar verlaat ten opzichte van het westen) in de stad Groningen en in de nieuwe uitbreidingswijken van veel plaatsen op het Groningse platteland (Hoogeland) aan. De bouw (middenstandswoningen, boerderijen, scholen, garages) werd er voortvarend aangepakt. Een samenloop van gelukkige omstandigheden lag hieraan ten grondslag: [1] architecten die in Amsterdam hadden gestudeerd, gewerkt en de ontwikkeling daar hadden gevolgd, bouwden na terugkeer in de provincie Groningen in een duidelijke Amsterdamse School-stijl, [2] de gemeentelijke overheden waren sterk sociaal-democratisch gekleurd,

[d] De invloed van de SDAP in de stad en provincie was groter dan andere Nederlandse gewesten, [4] een door de overheid geforceerde loondaling in de bouwvak en de goedkope materiaal- en grondkosten maakten het voor particulieren aantrekkelijk om te bouwen in de crisisperiode.

[e] Bron: Versteende welvaart (Amsterdamse School op het Groninger Hoogeland) door Anja Reenders.

6) De vestingwerken van Delfzijl

De vesting Delfzijl in 1.49 naar het plan van Johan van den Kornput omstreeks 1591. Delfzijl lag op een strategische plek, van waaruit in vroeger eeuwen de eem kon worden gecontroleerd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568 – 1648) voorzog prins Maurits daarom de stad van vestingwerken.

delfzijl-vestingvesting_delfzijl

7) Heveskes

[a] Het enige wat nog herinnert aan het voormalige dorp is de eeuwenoude kerk op de wierde en een schuur tegenover de kerk (inmiddels is de schuur al afgebroken). Naar schatting dateert het oudste deel van de kerk uit 1200.

heveskes-kerkjeheveskes_kerk

[b] Op het kerkhof rondom het romaanse kerkgebouw staat één opvallend grafmonument en ligt er een twintigtal grafstenen. De kerk staat eenzaam en alleen aan een smal weggetje (mét een spoorlijntje ernaast) nabij het uitgestrekte industriegebied van de Eemshaven van Delfzijl. (Zie ook 3, 8 en 12)

8) Weiwerd

[a] Het dorpje is ontstaan op een wierde (terp) en ligt tegenwoordig aan de rand van het industriegebied van Delfzijl. Volgens de plannen was het net als Oterdum en Heveskes helemaal moeten verdwijnen, maar waar die plannen in de beide andere dorpen ook zijn uitgevoerd, is Weiwerd voor een beperkt gedeelte gespaard.

[b] De dijk loopt (als verbindingsschakel horizontaal door het velletje) beschermt het land. Delfzijl ligt nabij de zee op een kwetsbare plaats. Zo brak het zeewater tot in de 19e eeuw geregeld door de dijken en werd het achterland overstroomd. (Zie ook 3, 7 en 12)

9) Waterpoort uit 1833

[a] Aan het einde van de Havenstraat ligt in de dijk de historische waterpoort uit 1833. De poort is één van de drie waterpoorten die Delfzijl kende. De poort werd ook wel Grote Waterpoort genoemd. De waterpoort werd in de jaren ’70 gerestaureerd en is nog steeds in gebruik. Bij een hoge vloed wordt de poort afgesloten door middel van een metalen deur.

waterpoort1_delfzijl

waterpoort_delfzijl

[b] een schilderij van de waterpoort uit circa 1870 van een onbekende schilder.

grote_waterpoort_1870_schilderij

10) Gevel van het Eemsmondgebouw

De zijkanten van de twee verticale kantorenflats zijn rijkelijk gedecoreerd met reliëfbeeldhouwwerk (betonplastieken van Jaap van der Meij), evenals de horizontale muur op de voorgrond.

eemsmondgebouw

eemsmondgebouw_delfzijl

11) Drie Delfzijlen

Oorspronkelijk lagen er drie zijlen (sluizen) in de Delf (oude naam voor Damsterdiep): de Slochter-, Scharmer- en Dorpsterzijl. Men spreekt nu ook wel van De Drie Delfzijlen. Bij deze sluizen ontstond al snel bewoning toen er een sluiswachter aangesteld werd. Dit was het begin van het ontstaan van het huidige Delfzijl. Op de plek van de oude sluizen ligt nu het gemaal De Drie Delfzijlen.

3delfzylendrie_delfzijlen

12) Oterdum

[a] Op de helling van de zeedijk, waar vroeger het schilderachtige Oterdum lag, is het oude kerkhof gereconstrueerd. Midden op het kerkhof staat een kunstwerk van M. Rijkhold Meesters, bestaande uit een hand, die in de handpalm het kerkje van Oterdum draagt en beschutting biedt aan het kerkgebouw.

oterdum-kerkhof

oterdum_delfzijl

[b] Het op deltahoogte brengen van de zeedijk tussen Delfzijl en Termunten bracht noodgedwongen met zich mee dat het kerkje van Oterdum moest verdwijnen. De doden die er sinds eeuwen rond het kerkje begraven lagen, hoefden niet van rustplaats te veranderen. De grafstenen zijn naderhand zorgvuldig weer op de oude plaatsen (maar verhoogd) op de schuine helling van de dijk teruggezet. Het is de laatste herinnering aan het dorpje Oterdum (circa 200 inwoners voornamelijk landbouwers).

[c] De rest van het dorp moest eind zestiger jaren van de vorige eeuw uiteindelijk wijken voor de uitbreiding van de industrie van Delfzijl. (Zie ook 3, 7 en 8)

13) Het monument voor de dichter-zanger Ede Staal

Het monument van de bekende Groninger zanger-componist Ede Staal (1942 – 1986) is ongeveer acht meter hoog en is gemaakt door Chris Verbeek. Het monument staat nabij het Eemshotel en symboliseert een vuurtoren en is gemaakt van staal. Om het conisch vormige monument is op een ‘band’ de tekst van het eerste couplet van het lied ‘Credo, mien bestoan’ gewikkeld.

monument-ede-staalmonument_ede_staal_delfzijl

Credo, mien bestoan

Ik vraag de wind moar dy versaait mie nait,
Ik vraag de zee dy zingt heur aigen laid,
Geeft mie de nacht din heb ik onderdak,
Daarom, daarom zing ik.

Ik zai de vogels tegen dóavenlucht,
Ik denk mien leven in ’n vogelvlucht,
Geeft mie de nacht din heb ik onderdak,
Daarom, daarom zing ik.

Ik wait der is ’n tied van komen,
En ook ’n tied van goan,
En alles wat doar tuuen ligt,
Ja, dat is mien bestoan.

ede_staal_gedicht_delfzijl

14) Folly

Videopaviljoen (architectonisch monument) van de Oostenrijkse architect Coop Himmelb[l]au in het havengebied van Delfzijl nabij het kantoor van Groningen Seaports.

delfzijl_folly

folly_delfzijl

De verbindingslijnen tussen verschillende deelafbeeldingen geven relationele banden aan.

De verbinding van de hoge dijk op Delta-niveau tussen [7] en [8] (die op het velletje weliswaar niet zonder reden via [12] loopt) wordt hier en daar o.a. bij [9] fragmentarisch horizontaal aangeduid.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland Onderwijs



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (6) Schrijf een reactie

  • Lia Vieveen van Postzegelblog op 7 juni 2009 om 08:30

    Mooi artikel weer Bate! Ik lees net een berichtje: ‘Delfsail krijgt zijn eigen postzegel‘. Er zit ook een audiofragment bij. Het gaat dus om deze postzegel!

  • O J Kwats op 7 juni 2009 om 18:44

    ’t was weer ’n fijne zegel-les, heerlijk!!!!

  • aadb op 8 juni 2009 om 11:08

    Ieder zijn smaak ,ik hou van duidelijkheid in de afbeeldingen ,geen te druk zoekplaatje .Straks de verzamelvelletjes, nog erger daar moet je het velletje omdraaien om de zegels waar tenemen

  • G. Klasens op 11 juni 2009 om 17:01

    Bate,

    Leuke postzegels van Delfzijl. Ons huis staat mooi afgebeeld, alleen wonen we niet op Menno van Coehoornsingel 6 maar Menno van Coehoornplein 6.
    Hartelijke groeten,

    Fam. G. Klasens
    Delfzijl

  • Bate Hylkema op 11 juni 2009 om 17:13

    Hartelijk dank voor uw correctie. Het adres van het bovenste huis van de drie afgebeelde Amsterdamse Stijl-huizen heb ik helaas ook foutief vermeld. Dit huis met rond gebogen ramen staat aan de Menno van Coehoornsingel 1.

  • Bate Hylkema op 13 juni 2009 om 16:44

    Één deelafbeelding van Mooi NL-Delfzijl (rat met daarboven een roze foto; links van nr.14) kon ik niet plaatsen. Bijgaand toelichtend antwoord ontving ik per mail van Dennis Flinterman, een van de medewerkers van het ontwerpbureau Silo:
    “De afbeelding betreft de zijkant van een historisch schip. Om de touwen zitten ronde platen, waarop een kat is afgebeeld. De functie? Wellicht om ‘ratten’ buiten het schip te houden. Ik weet niet wat de exacte benaming is van deze onderdelen.”

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)