Drie generaties koninginnen met ‘postzegelgezichten’

De 20e eeuw is de eeuw van de koninginnen (de 19e eeuw was die der koningen). Tijden kennen tijden met eigen normen en waarden, met tijdgebonden normeringen en waarderingen. De regeerstijl veranderde door de jaren heen, evenals de vormgeving van postzegelafbeeldingen met daarop de koninginnen. Ontwerper Julia Born raakte gefascineerd door de rijkdom van de koninginnenpostzegels: “Ik vind het heel boeiend om daarmee iets nieuws te laten ontstaan. Het ontwerp van het nieuwe postzegelvel baseerde ik op drie bestaande koninginnenpostzegels”:

• 25-jarig regeringsjubileum van Wilhelmina als vorstin (1923), ontwerper W.A. van Konijnenburg (nvph 121/31).
• 15 jaar Statuut voor het Koninkrijk (1969), ontwerper P. Brattinga (nvph 938).
• puntenportret van Beatrix (1981), ontwerper P. Struycken (nvph 1237/52).

“Bijzonder interessant is te zien hoe de ontwerpen zijn geworteld in hun tijd”, zegt Born.

Wilhelmina staat op haar postzegels en profil, als het ware onder een hemels licht, dat de voorstelling een bijna religieus en ook afstandelijk karakter geeft. Ook de gebruikte druktechniek, plaatdruk om nadruk te bemoeilijken, is van een vorige tijd en wordt nog maar weinig gebruikt.

Juliana straalt op haar postzegels rust en harmonie uit en staat dichter bij de kijker (het volk). Het ontwerp is typisch eind jaren 60/begin jaren 70, met veel contrast in het portret.

De punten in het beroemde ‘puntenportret’ op de postzegel van Beatrix verwijzen niet alleen naar de conceptuele gedachte, maar ook naar het digitale tijdperk. Voor de plaatsing van de punten is namelijk een computer gebruikt.

Na de beeldkeuze werden de drie koninginnenportretten geïsoleerd van de achtergrond, zodat zij tot de iconische essentie (beeldteken) teruggebracht werden. Vervolgens zijn de portretten in een sobere compositie opgesteld: een diagonaal van linksboven naar rechtsonder. Daarbij verandert de kijkrichting van de vorsten:

• Wilhelmina’s kijkrichting is naar links,
• Juliana kijkt halflinks naar de kijker,
• Beatrix ziet de kijker frontaal aan.

Born legt uit: “Vaak ligt in de kijkrichting naar links de associatie van terugkijken besloten en in de frontale kijkrichting het heden. Afgebeeld is dus een zwaai van links naar frontaal, die is op te vatten als een beweging van het verleden naar het heden. Juliana staat in het midden van het ontwerp afgebeeld vanwege haar centrale rol in deze emissie. De witte achtergrond van het postzegelvelletje markeert drie even grote, diagonaal geplaatste vlakken, in de kleuren donkerrood, blauw en metallic bronsgroenoker.”

Verschil in druktechnieken van de koninginnen.

• het portret van Wilhelmina is in plaatdruk uitgevoerd,
• het portret van Juliana is in offset uitgevoerd,
• het portret van Beatrix is ook in offset uitgevoerd.

Vanwege de beperkte oplage (320.000 velletjes) is voor Juliana en Beatrix niet de oorspronkelijke rasterdiepdruk gebruikt.

Bijzonder is ook dat de verschillende druktechnieken én portretten elkaar overlappen. Dit is een verbeelding van de tijdsperiodes die de drie afgebeelde leden van de koninklijke familie samen beleefd hebben.

De doopnamen van de drie koninginnen zijn op een bijzondere manier op de postzegel geplaatst, namelijk gecentreerd op de naam ‘Wilhelmina’, die zij alle drie dragen. Dit is een even elegante als doeltreffende uitbeelding van de historische en familiale banden van de drie vorstinnen uit het Oranje Huis.

In 1990 verscheen er ook een bijzondere postzegel, die overeenkomt met de aanleiding van deze nieuwe emissie, namelijk ‘Honderd jaar Oranjevrouwen op de troon’ (nvph 1455). Drie koninginnen (Emma, Wilhelmina en Juliana) kijken naar links, naar het verleden; Beatrix daarentegen kijkt (in functie) ons aan, naar het heden. De handtekeningen van het koninginnen-kwartet verwijzen naar het individuele en persoonlijke van iedere vorstin.

*) Met de hoge frankeerwaarde van maar liefst zeven euro van dit postzegelblokje betalen vooral de filatelisten de hoge productiekosten van deze emissie (vanwege de gevarieerde druktechniek van plaatdruk en offset én de geringe oplage). Deze bijzondere postzegel met z’n ‘postzegelgezichten’ komt ongebruikt (nationaal en internationaal) in bijzonder veel postzegelalbums terecht (zonder enige dienstverlening van TNT Post). In de praktijk zal deze postzegel niet veelvuldig voor aangetekende zendingen gebruikt worden. Deze postzegel schiet vanwege de frankeerwaarde functioneel zijn doel feitelijk geheel voorbij!

(nog geen stemmen)

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•