Padvinderzegels, Sudeten- en ‘Budweiss’opdrukken - Postzegelblog

Padvinderzegels, Sudeten- en ‘Budweiss’opdrukken

1

tsjechie-1De republiek Tsjechoslowakije is in 1993 door haar regering vreedzaam verdeeld in twee onderling onafhankelijke landen: Tsjechië met hoofdstad Praha (Praag) en bestaande uit Bohemen en Moravië, en daarnaast Slowakije met hoofdstad Bratislawa (Pressburg). Als bekend waren deze landen tot 1918 provincies van het Oostenrijk-Hongaarse keizerrijk, de dubbelmonarchie met hoofdstad Wenen en tweede hoofdstad Boedapest. In Tsjechië (Bohemen plus Moravië) werden toen Oostenrijkse zegels gebruikt, Slowakije moest het doen met Hongaarse zegels.

Tegen het einde van de wereldoorlog 1914-18 viel de dubbelmonarchie uiteen, zo ongeveer als twaalf jaar geleden de Sovjetunie uiteenviel. Bohemen, Moravië en Slowakije verenigden zich eind 1918 tot de republiek Tsjechoslowakije met hoofdstad  Praha (Praag).

Padvinderzegels
In de eerste chaotische weken werkte in Praag de postdienst niet. De Praagse padvindersbeweging zette toen een stadspost op en bracht post te voet, te paard of met de fiets rond. Voor frankering van deze stadspost werden een tweetal zegels uitgegeven. Hoewel onofficieel staan ze toch in de catalogi vermeld. Ze voldeden aan een postale behoefte en ‘padvinderzegels’ (afb.1) zijn bij Tsjechoslowakije-verzamelaars zeer gezocht.

padvinder-postzegels-1

Budweiss zegels
Een paar weken later kwam de regulaire post weer op gang en kwamen de eerste Tsjechoslowaakse postzegels uit, zijnde ongetande zegels met afbeelding van de Hradschin, de bekende burcht in Praag (afb 2).

padvinder-postzegels-2

Er waren echter nog restanten Oostenrijkse en Hongaarse zegels aanwezig uit de tijd van het Keizerrijk. Die kregen een officiële opdruk ‘Posta Cescoslovenska 1919’ en werden vervolgens aan de loketten van het hoofdpostkantoor van Praag met 50% toeslag in gemengde pakketjes aan het publiek  uitverkocht, de z.g. ‘Budweiss’ zegels. Bovendien werden die Budweis zegels (afb.3) officieel frankeergeldig verklaard terwijl er van sommige waardes maar weinig waren.

padvinder-postzegels-3

Als je toen tijdig erbij was kon je dus mooie winst halen en vele Tsjechen hebben dat gedaan. Budweiss-zegels staan in alle catalogi voor soms hoge prijzen vermeld en alle voordrukalbums Tsjechoslowakije ruimen er plaats voor in. Er waren ook niet-erkende Budweiss-opdrukken (afb.4: ‘Cesko Slovensky Stat’) maar die vielen buiten de boot, spijtig dus voor de makers.

padvinder-postzegels-4

Sudetenopdrukken
In 1938 werd de Tsjechische grensstreek ‘Sudetenland’ door Hitler-Duitsland bezet en bij het Reich gevoegd. Je voelt wat er gebeurde: de Tsjechische zegels in die grensstreek werden uitgebreid overgedrukt met hakenkruis en/of  kreten ‘Wir sind Frei!, Heil Hitler!’ enzovoort. Deze opdrukzegels (afb.5) uit ‘Sudetenland’ (en in 1939 uit het Tsjechische stadje Mährisch-Ostrau, woonplaats van vele Nazi’s) vonden géén erkenning maar zijn wel in de Michel Duitsland catalogus te vinden (vreemd).

padvinder-postzegels-5

Gedurende drie à vier weken werd hun postaal gebruik oogluikend toegestaan: het weigeren daarvan leek de postbeambten levensgevaarlijk toe. Geef ze eens ongelijk.

Niet de Tsjechen, maar Nazi-Sudetenduitsers waren voor deze opdrukken verantwoordelijk. Postaal nodig waren ze niet want de bezette (of was het ‘bevrijde’?) postkantoren hadden zegels genoeg en werden bovendien al snel van Deutsches Reich zegels voorzien. Toch wil men op veilingen voor een verzameling Sudetenzegels aardige prijzen betalen.

De kopers zullen handelaars of nostalgische Duitsers zijn, denk ik maar. De Sudetenduitsers – in 1919 28% van de bevolking! – zijn in 1945 door de Tsjechen allemaal het land uitgezet hetgeen met wreedheden gepaard is gegaan.

Budweiss II opdrukken
Na het Sudetenland in 1938 werd in 1939 de rest van Tsjechië door Hitler-Duitsland bezet. Slowakije werd een aparte vazalstaat. Tot in 1945 golden in Tsjechië de gehate ‘Böhmen und Mähren’ postzegels, Sudetenland deed het in die tijd met de reguliere ‘Deutsches Reich’ postzegels.

Toen in 1945 de Duitse bezetters door Russen en Amerikanen uit Tsjechoslowakije werden verdreven herinnerden vele Tsjechen zich de lucratieve zaken met de opdrukzegels van 1919. Op diverse plaatsen in het land werden dus postkantoren snel ontdaan van ‘Böhmen und Mähren’ bezettingszegels welke vervolgens in plaatselijke drukkerijtjes of met de hand van een forse opdruk werden voorzien (afb.6).

padvinder-postzegels

Er bestaan enorm veel ‘Budweiss-2’ opdrukzegels (ondergetekende, van nature hebzuchtig, heeft voor een zacht prijsje een heel album vol op een veiling aangeschaft). Helaas: er kwam geen postale erkenning, de opdrukzegels waren niet frankeergeldig en de grote winst bleef dus uit. Zowel de Russische bevrijders als de Tsjechische regering in ballingschap in Londen hadden immers tijdig voor nieuwe zegels gezorgd zodat aan ‘Budweiss-2’ opdrukken geen behoefte was.

In de Michel staan ze niet. Je kan ze misschien vinden in een gespecialiseerde Tsjechië-catalogus, maar wat prijzen betreft:  dat zijn fantasieprijzen. De interesse op veilingen voor Budweiss-2 opdrukken is – helaas voor mij – zeer minimaal.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Tsjechië



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (1 stemmen, gemiddeld: 5,00 uit 5)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Philip Levert van Postzegelvereniging Haarlemmermeer schrijft verhalen over postzegels waarin de geschiedenis en de reizen die hij gemaakt heeft een grote rol spelen.

Reacties (1)

  • Rein op 12 februari 2009 om 09:05

    @Philip

    Hoe komt het dat in al die chaotische tijden men altijd weer weet om leuke flatelistische grapjes voor te bereiden???

    En waar komen dan plots al die “filatelistische’ adviseurs vandaan?

    Filatelie heeft gelukkig niet meer dat aura van “we kunnen van elk grapje met een ‘postzegel’ een fortuin maken”…

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)