Het gezin van Constantijn & Suzanne Huygens - Postzegelblog

Het gezin van Constantijn & Suzanne Huygens

13

aerialtelescopeNaar aanleiding van de uitgifte van de Europapostzegel met de lens van Huygens een overzicht van de familie Huygens. Vier personen (een vader en drie zonen) uit hetzelfde gezin, namelijk dat van Constantijn Huygens en Suzanne van Baerle, komen met een portret op Nederlandse postzegels én op het schilderij van Adriaen Hanneman voor. De borstbeelden van Constantijn en Philips op twee kinderzegels zijn van Hannemans schilderij afkomstig. Drie postzegels zijn daarnaast aan uitvindingen van Christiaan Huygens gewijd.

Als u schilderijen in het Mauritshuis in ’s-Gravenhage bekijkt, ziet u sowieso het grote schilderij (206 x 174,5 cm) van de familie Huygens, dat Adriaan Hanneman (1601 – 1671) in 1640 heeft geschilderd.

schilderij-huygens

Vader Constantijn Huygens [6] (1596 – 1687) heeft zich met zijn vijf kinderen omringd. Volgens 17e eeuwse voorschriften heeft een ouder kind op een rij recht op de rechter plaats. Zodoende staat [3] Constantijn ouder dan [2] Christiaan en [5] Lodewijk ouder dan [4] Philips rechts op het schilderij. Het jongste kind [1] Suzanne is bovenaan het schilderij geplaatst.

In de cartouche, middenonder op het schilderij, staat een Latijnse spreuk ‘Ecce Heriditas Domini’ (De erfenis mij door ’s Heren gunst gebleven). Deze tekst illustreert de familietragedie. Huygens vrouw Suzanne is op 10 mei 1637 overleden, enkele maanden na de geboorte van het jongste kind. Pas enkele jaren na het overlijden van zijn vrouw kon Constantijn dit schilderij door Hanneman laten schilderen. Tussen de zes schilderijtjes zijn naakte kinderfiguurtjs (putti’s) in ingewikkelde gedraaide houdingen geplaatst met een veelheid aan vruchten. Hiermee wordt de vruchtbaarheid van het huwelijk van Huygens verbeeld.

nederlandse-literatuur-nvph-1371-huygens

[6] Constantijn Huygens sr (1596 – 1687)

Vader Constantijn is als dichter 300 jaar na zijn overlijden op een Nederlandse literatuurpostzegel (nvph 1371) herdacht. Hij schreef meer dan 800 liederen (slechts 39 zijn ervan bewaard) en meer dan 8500 brieven. Hij was destijds secretaris van Frederik Henderik, diplomaat, componist, zanger en astronoom. Spraak zeven talen vloeiend.

zeestraat-maximumkaart

De Scheveningseweg die op het tweede plan van de postzegel rechts is weergegeven, heette destijds Zeestraat. Een klein gedeelte van die straat draagt die naam nog steeds. Over deze straat heeft Huygens een opvallend gedicht geschreven. Hij vertelt daarin het een en ander over de weg, die op zijn initiatief van Den Haag naar Scheveningen werd aangelegd. Om de mensen, die er niet voor voelden de gevraagde vier penningen tol te betalen, de toegang tot de weg door de duinen voor een dagje aan zee te bemoeilijken, werden er doornenstruiken langs de  geplant.

kinderzegels-1955-nvph-670

[3] Constantijn Huygens jr (1628 – 1697)

De oudste zoon Constantijn is als elfjarige op de 25 cent kinderpostzegel (nvph 670) afgebeeld. Zijn roepnaam was Tien. Hij verwekt als vrijgezel op 39-jarige leeftijd een dochter bij de kunstzinnige Isabella Dedel. Zijn 71-jarige vader Constantijn (regeert zijn gezin puriteins streng) is razend en spreekt het machtswoord: “Er mag niet gehuwd worden met een zwangere bruid. Zo’n affront kan de familie niet verdragen!” Isabella noemt haar kind Justina en geeft haar de roepnaam Tien, zoals die van de vader. De ouders zien elkaar niet weer, maar in haar testament legt ze het vaderschap van Constantijn jr. nog eens vast: “Justina huygens, bij mij verwekt door Constantijn Huygens, heer van Zeelhem.”

nvph-223-kinderzegels

[2] Christiaan Huygens 1629 – 1695

De tweede zoon is de universele geleerde in natuur-, wis- en sterrenkunde Christiaan Huygens. Hij is in 1928, 301 jaar na zijn geboorte, op de 12½ cent kinderzegel (nvph 223) afgebeeld.

nvph-1406-huygens-postzegel

Met ‘uitvindingen’ werd in 1988 aandacht op een postzegel (nvph 1406) aan Christiaan gegeven in het kader van ‘De wereld van Willem III en Mary’ door het slingeruurwerk, de breking én beweging van het licht en de ring van planeet Saturnus.

De moeder dacht destijds bij de geboorte dat ze een monster zou baren, want kort tevoren was ze erg geschrokken van het mismaakte gezicht van een straatjongen. Haar zoon bleek volmaakt te zijn, al was hij wel heel zwaar.

nvph-768-slingerklok-huygens

Christiaan heeft het principe van het slingerwerk op een werktekening in details uitgewerkt. Johannes van Ceulen, een buurman van Christiaan aan Het Plein in ’s-Gravenhage, heeft de slingerklok gemaakt, die op de 8 cent zomerzegel 1962 (nvph 768) terecht is gekomen. Deze hoogbegaafde vakman heeft veel theoretische ontwerpen van/voor Huygens in de periode 1677 – 1684 geconstrueerd.

Het uurwerk wordt door een veer aangedreven en slaat om het hele en halve uur. De zilveren wijzerplaat (diameter 19 cm) wordt door Vadertje tijd gedragen. Dit onderdeel heeft Van Ceulen overigens niet gemaakt.

europapostzegels-2

Op deze nieuwe postzegel staat de lens van Huygens en een oranje ‘tekening’ van Saturnus met ring en in een vlot handschrift staat ‘saturnus’ geschreven.

huygens-bankbiljet

Rondom het portret van Huygens (ontworpen door J.F. Doeve) staat zijn buitenplaats ‘Hofwijck’ in Voorburg en het firmament met o.a. Saturnus. Op de achterkant wordt Huygens’ wetenschappelijke arbeid (uurwerk en luchttrillingen) symbolisch en gestyleerd  verbeeld.

kinderzegels-1955-nvph-669

[5] Philips Huygens 1633 – 1657

Zoon Philips, kortweg Flip genoemd, bezat een slechte gezondheid. Hij was het zorgenkind van de familie. Op 6- of 7-jarige leeftijd is hij op de 10 cent kinderzegel (nvph 669) terecht gekomen. Op een gezanfschapsreis naar het Oostzeegebied, waar hij o.a. voor zijn broer Christiaan een boodschap moest brengen aan een beroemd astronoom in Dantzig (zijn verrekijkers waren van een aanzienlijk mindere kwaliteit dan die van zijn broers Constantijn en Christiaan) is op 23-jarige leeftijd overleden. Deze vroege dood heeft maandenlang de werklust van vader Constantijn verlamd.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Reacties (13) Schrijf een reactie

  • JHA op 5 februari 2009 om 13:38

    De Familie Huygens is filatelistisch wel rijkelijk vertegenwoordigd. Hoeveel, Nederlandse, postzegels volgen er nog met dit thema? Het is blijkbaar voor TNT Post erg moeilijk geworden om een origineel nieuw thema te verzinnen. Maar ja, het is ook moeilijk om origineel te blijven.

  • Jos van den Bosch op 6 februari 2009 om 11:14

    Deze figuren, die een onuitwisbare indruk hebben achtergelaten en allemaal meerdere postzegels zouden verdienen (en reeds hebben verdiend!) leefden allemaal in de 17e eeuw en hebben het natuurwetenschappelijke onderzoek wezenlijk beïnvloed. Een hele reeks namen, die Huygens en elkaar allemaal persoonlijk gekend hebben zoals: Niels Stensen, Jan Swammerdam, Thévenot, Marcello Malpighi, Reinier de Graaf, van Beuningen, Theunis Leeuwenhoek, kom je tegen in het onovertroffen boek van Kooijmans, “Gevaarlijke Kennis”. Uit dit boek blijkt hoe moeilijk het was bepaalde inzichten die natuurwetenschappelijk te bewijzen waren, tegen de bestaande religieuze opvattingen in, te handhaven. Zij waren de voorposten voor de gevechten tussen clerus en wetenschap, een gevecht dat beslist werd door de evolutietheorie van Darwin waardoor eindelijk een scheiding tussen kerk en wetenschap ontstond en de wetenschap onafhankelijk beoefend kon worden.
    (“Gevaarlijke Kennis”, Luuc Kooijmans, Uitgeverij Bert Bakker)

  • Bate Hylkema op 6 februari 2009 om 17:15

    Met de opmerking “Het is blijkbaar voor TNT Post erg moeilijk geworden om een origineel nieuw thema te verzinnen” omtrent Huygens gaat JHA wel heel kort door de bocht. Kent u de reden, de oorzaak en/of het doel van uitgifte van de zes verschillende emissies?
    Bij kennis hiervan ontdekt u meteen dat er bepaald geen sprake is van beperkte visie bij TNT Post.

  • willem hogendoorn op 7 februari 2009 om 10:44

    De enige visie die TNT nu nog heeft is: “levert het geld op”. Niet uitzonderlijk voor een commercieel bedrijf en wat mij betreft niets mis mee, maar benoem dat dan ook. Het enige TNT-doel van deze uitgifte is dus: PECUNIA.

  • JHA op 7 februari 2009 om 18:49

    @Bate
    Kort door de bocht?
    Het komt mij voor, dat er toch een bepaalde vorm van Bloedarmoede is opgetreden bij TNT Post. Hoeveel keer is Christiaan Huygens, hoe gewaardeerd hij ook moge zijn, nu al niet filatelistisch in het zonnetje gezet?

  • Arjan Keppel op 9 februari 2009 om 15:03

    Toen ik in de NVPH catalogus las dat op de 25c Christiaan was afgebeeld, was mijn eerste reactie (zoals waarschijnlijk van menigeen): wat een domme fout, er staat toch met grote koeieletters op de zegel wie er afgebeeld is! Maar toen herinnerde ik me dat de serie al behandeld was in het HNP en ben dat gaan lezen. Volgens het verhaal in het HNP is de verkeerde naam op de 25c zegel terecht gekomen. De traditie was blijkbaar dat het oudste kind aan de rechterhand van vader komt te staan, hetgeen dus betekent dat op dit plaatje hier kind 2 Constantijn is en kind 3 Christiaan, kind 4 Lodewijk en kind 5 Philips. Doordat later in de 19e eeuw een vergissing is gemaakt en de bovenste kindernamen zijn verwisseld in een uitgave van het Verzameld Werk van Huygens, is de verwarring ontstaan.
    Al met al is dus de 10c zegel in orde (alhoelwel ook daar wel eens aan werd/wordt getwijfeld) en staat Christiaan op de 25c.

  • paul op 9 februari 2009 om 21:18

    Afkortingen:
    HPN = Handboek Postwaarden Nederland, door Gert Holstege, Jan Vellekoop, R. van den Heuvel
    Met het hoofdstuk over Kind 1955

    HNP = Handboek Nederlandse Poststempels, van de hand van Cees Janssen

  • Arjan Keppel op 9 februari 2009 om 21:58

    Sorry! Zat zeker met Handboek Nederlandse Postwaarden in mijn hoofd!

  • Rieks veenker op 11 maart 2009 om 20:12

    Aan Bate Hylkema, naar aanleiding van het gedeelte over Constantijn jr. en zijn escapades met de dochter van Johan Dedel, isabella Dedel.
    Waar hebt u deze gegevens gevonden (behalve uit de brieven van Constantijn sr.)? Bijvoorbeeld de zinsnede uit het testament van Isabella Dedel.
    Dit allemaal omdat ik probeer te achterhalen wat er van de dochter Justina is geworden. Voor zover daar iets over bekend is.
    Met vriendelijke groet, Rieks Veenker.

  • Bate Hylkema op 19 maart 2009 om 13:39

    Na het nodige zoek- en speurwerk ben ik er nu pas achtergekomen waar de anekdotische info over Constantijn Huygens jr. vandaan heb gehaald: de weekend-editie van de Telegraaf van 14 juli 1990 informeert je uitgebreid over de familie Huygens. T.z.t. hoop ik info over Justina van je te ontvangen (batehijlkema@hetnet.nl).

  • Peter van Hemert op 3 mei 2010 om 12:17

    Ik ben in het bezit van deze blauwe postzegel, ongestempeld. Heeft iemand enig idee wat de waarde ervan is?

    Peter

  • paul op 3 mei 2010 om 12:46

    De blauwe zegel uit 1955 staat voor een paar dubbeltjes in de nvph-catalogus.
    De blauwe zegel uit 1928 staat op ruim E12 voor ongestempeld en ruim E30 voor postfris.
    Ik heb geen recente cat. bij de hand dus geen exacte bedragen.
    Marktwaarde/verkoopwaarde ligt (ruim) onder de cat-waarde.
    Voor de 1928-zegel maakt ongestempeld met of zonder plakker(-rest) groot verschil voor de waarde

  • Carry op 17 september 2012 om 19:17

    putti is meervoud, enkelvoud is putto, putti’s bestaat dus niet

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)