Van de nood(zaak) een deugd maken - Postzegelblog

Van de nood(zaak) een deugd maken

5

nvph-238-goudse-glazen-postzegel-1931nvph-239-goudse-glazen-postzegel-1931

Dat de nevenfuncties van het glas-in-lood-raam en de postzegel gelijk of wellicht nog groter kan zijn geworden als de oorspronkelijke functies, leest u in dit artikel. Het glas-in-lood-raam krijgt er de lerende functie bij, terwijl de postzegel met de toegevoegde meerwaarden van de ‘attentie-waarde’ én de ‘collecte-functie’ voor het goede doel wordt uitgebreid.

Raampartijen van romaanse en gotische kerkgebouwen werden vanaf de dertiende eeuw met glas-in-lood-ramen gedicht. Destijds was men nog niet in staat grote glasoppervlakten te maken. Met een groot aantal kleine stukjes glas gevat in loodstrips werden toen de romaanse, rondtoelopende vensteropeningen afgesloten. In de loop der tijden kwam het inzicht dat met de strips lijntekeningen gemaakt konden worden. Gekleurd glas verhoogde in de gotiek (toen gebrandschilderde ramen genoemd) de aantrekkelijkheid van de afbeeldingen naderhand in sterke mate.

maxkrt-glas-in-lood-frankrijk

Het primaire functionele doel van het gotische spitstoelopende glas-in-lood-raam (nog maar weinig geschilderde lijnen op het gekleurde glas) kreeg er dus naderhand een toegevoegde meerwaarde (functie) bij, namelijk het aanschouwelijk maken van bijbelse verhalen voor de ongeletterde kerkgangers. Het ‘glazen beeldverhaal’ komt pas geheel tot zijn recht door het informatieve gesproken woord van de voorganger van de kerk. De lerende en didactische functie bezitten de ramen tot op dit moment nog steeds.

De buiten- en binnenkant van het 23e Goudse gebrandschilderde glasraam van de Grote- of Sint Janskerk in Gouda zijn op de Goudse Glazen-postzegels (nvph 238/39) afgebeeld.

glas-en-lood-raam

De schenkster van het raam, Margaretha van Parma, landvoogdes der Nederlanden, is knielend en biddend op de onderste horizontale baan afgebeeld. Op de middenbaan is de voetwassing van Peter afgebeeld en op de bovenste baan staat de offerende Elia centraal.

* Wouter Crabeth is ontwerper en schilder van dit gebrandschilderde raam (1562/1563).
* De betiteling ‘glas-in-lood raam’ wordt vervangen door ‘gebrandschilderd  raam’, omdat de gehele afbeelding op doorzichtig, ongekleurd glas is geschilderd.
* In beide medaillons van de postzegels zijn informatieve afbeeldingen opgevoerd: vervaardiging met soldeerbout en hamer van een gebrandschilderd raam.

nvph-18-het-rijkswapen-1869-1871

Bij de postzegel is een aanverwante ontwikkeling te ontdekken. De postzegel als vooruitbetalingmiddel (ticket) voor het vervoer van een poststuk van A naar B kende aanvankelijk een aantal vaste ingrediënten: [1] frankeerwaarde, [2] landsnaam, [3] afbeelding van de vorst. Het staatshoofd garandeert het vervoer en de bezorging van de brief. Voor de lagere frankeerwaarden (voor [prent]briefkaarten) verviel in de loop der tijden de afbeelding van de koning. Voor de hogere frankeerwaarden (voor brieven) is de vorst steeds gehandhaafd gebleven.

nvph-87-de-ruyter-zegels-1907nvph-84-tubercolose-zegels-1906

nvph 87 en nvph 84

In de loop der tijden kwam het inzicht dat naast de frankeerfunctie van de permanente postzegeluitgiften de gebruiker ook opmerkzaam kon worden gemaakt op gebeurtenissen van sociale en/of maatschappelijke aard, zoals bijvoorbeeld de 300-jarige De Ruyter-herdenking (nvph 87/89) en de 100-jarige Nederlandse onafhankelijkheid (nvph 90/101).

Naast deze bijzondere  gelegenheidzegels kwamen er ook bijslagzegels (weldadigheidzegels) uit, zoals bijvoorbeeld de Tuberculosezegels (nvph 84/86) en Kinderzegels (nvph 141/143). Naast de frankeerwaarde en de landsnaam kregen al deze postzegels nog een afbeelding met een korte informatieve tekst. Het primaire functionele doel van de postzegel kreeg er naderhand dus een toegevoegde meerwaarde (functie) bij, namelijk de attentiewaarde en de ‘collecte -functie’.

nvph-134-tooropzegels-1923nvph-267-herdenkingszegels-19341

nvph 134 en nvph 267

nvph-679-olympiade-zegels

nvph 679

De afbeeldingen van al deze bijzondere postzegels waren aanvankelijk afgeleiden van de schilder-/tekenkunst en de  munt-/penningkunst. Ongeveer een tiental jaren geleden heette de TNT Post-afdeling die zich bezighield met de ontwikkeling en begeleiding van postzegels nog ‘Divisie Kunst & Vormgeving’. In het begin bezitten de postzegels alle symbolische afbeeldingen, naderhand worden ze meer en meer vervangen door impressionistische en expressionistische afbeeldingen. Bij de impressie is er sprake van werkelijkheidsgetrouw afbeelden en bij de expressie van (persoonsgebonden) verbeelden van de werkelijkheid o.a. door vereenvoudiging/stilering.

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Nederland



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Bate Hylkema schrijft vanaf 1980 artikelen over filatelie en woont in het Friese Beetsterzwaag.

Tags bij dit artikel

    Reacties (5) Schrijf een reactie

    • toon op 18 januari 2009 om 09:47

      Goudse Glazen? Laten we dan de Zomerzegels van 1979 niet vergeten: nvph 1177/1178, met mooie details van enkele ramen.

    • dolores op 18 januari 2009 om 18:16

      Mooie maximumkaarten! het lijnenwerk van de postzegel in combinatie met de afbeelding op de kaart pakt goed uit, de stempel met Gouda erop benadrukt het onderwerp, en de kleuren van de postzegel halen de eerste kaart erg op, en overweldigen niet het prachtige glas in lood werk van de tweede kaart.

      Lijkt me prachtig, om een paar pagina’s “glas in lood” in een album. Op persoonlijke postzegel is het lastig, mooie foto’s van glas-in-lood ramen zijn moeilijk te maken. Vraag me af of er pc programma’s zijn met “glas in lood effect”, net zoals er mozaiekeffect is, en kruissteek effect.

    • Rein op 18 januari 2009 om 18:26

      @Bate

      “Het staatshoofd garandeert het vervoer en de bezorging van de brief.”

      Postzegels zijn een betaalmiddel; Koning Willem garandeerde niet dat mijn bet-overgrootvader met de munten met diens beeltenaar zijn slagersrekening zou betalen…..

    • willem hogendoorn op 18 januari 2009 om 21:06

      @ Toon: Helemaal mee eens. Vooral 1178 niet vergeten, want dit is het 25e kerkraam van de St Jans-kerk in Gouda over “Het ontzet van Leiden”, met als centrale figuur Willem van Oranje. De schenker van dit raam is de stad Delft (stad van Oranje). Prins Willem van Oranje, ten voeten uit op de voorgrond, staat te midden van soldaten voor de waterrijke omgeving van de stad Leiden. En ik, als Leidenaar……vind dit het mooiste kerkraam (Gouds glas) en een mooie postzegel :)

    • Peter de Bruijn op 19 januari 2009 om 17:46

      Pagina’s glas in lood?

      Gewoon naar de kantoorvakhandel.
      Even wat velletjes OHP =overheadprojector) kopen, zegel 1177 en
      1178 vergroten op A4, en je hebt een prachtig resultaat.
      Ze moeten wel geschikt zijn voor een inkjet printer.(niet voor copieer etc.)
      Bij Laser weer andere vellen gebruiken!)
      Laten drogen en daarna fixeren met haarlak of spec.inkjet fixeer!
      Succes………….

    Schrijf een reactie

    (registratie is niet nodig)