Heel oude post - Postzegelblog

Heel oude post

1

Zo’n zesduizend jaar geleden hadden ze in het gebied waar nu Irak en Iran liggen al een postdienst. Het was toen zwaar werk om postbode te zijn. De brieven werden gegrift in tegels van gedroogde klei. De bodes die deze aarden tegels moesten bezorgen, waren soms maanden onderweg. Er waren toen nauwelijks wegen of bruggen.

Gelukkig waren er ook geen flats, zodat ze de tegel-brieven ook nog niet eens een keer naar boven moesten sjouwen. Bovendien werden er bijna geen brieven geschreven, dus die postbode had geen tas vol tegels bij zich.

kleitablet met spijkerschrift (ongeveer 2.400 voor Christus)

Er zijn nog wat van dit soort brieven bewaard gebleven. Daaruit blijkt dat alleen koningen, ministers en generaals zulke brieven aan elkaar schreven. Hoewel … zelf konden deze machthebbers niet schrijven. Ze hadden mensen in dienst die voor hen de berichten in de tegels van gedroogde klei krasten.

Papyrus

Drieduizend jaar geleden ontdekten ze in Egypte iets uit waardoor de brieven veel lichter werden. Langs de Nijl groeide een hoge moerasplant, een soort riet. De stengel bestond uit opgerold blad.

Papyrusplant

Het lukte de Egyptenaars die stengel helemaal uit te rollen en zo kreeg je een mooi plat stuk papyrus. Die rietachtige moerasplant heet namelijk papyrusplant. Op die vellen papyrus konden ze schrijven. Dat ging toen wat anders dan tegenwoordig. Wij schrijven met balpen, machine of de tekstverwerker van onze computer. De Egyptenaar schreef met een schuin afgesneden rietstengel, die in een rode verfstof werd gedoopt. En zo beschreef hij de papyrus. Hier komt ons woord papier vandaan. Als de brief klaar was, rolde hij de papyrus weer op en zo ontstond een papyrusrol.

De oudste brief uit Egypte die bewaard is gebleven, is de papyrusrol van Hibeh. Ook toen konden belangrijke personen nog niet zelf schrijven en hadden schrijvers in dienst. Die Hibeh was zo’n schrijver. Hij leefde ongeveer 250 jaar voor de geboorte van Christus.

Hiëroglyfen

De Egyptische lettertekens worden hiëroglyfen genoemd. Het waren kleine tekeningetjes die woorden voorstelden. Omdat het een heel werk was om voor elk woord een tekeningetje te maken bij het schrijven van een brief, hadden ze stempeltjes gemaakt van die hiëroglyfen.

De oudst bekende op deze manier gestempelde brief was een recept dat een dokter toezond aan zijn patiënt. Dit briefje werd bewaard in een museum in de Duitse stad Leipzig. Tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 werd het museum gebombardeerd. Dit oude recept van 100 jaar voor Christus werd bij dit bombardement vernietigd.

Geen belasting betalen

In China werd de post zo’n 4.000 jaar geleden door boden te paard vervoerd langs karavaanwegen. Langs die wegen waren posthuizen gebouwd waar de postbodes konden overnachten en van paard konden wisselen.

De eigenaars van die posthuizen rekenden niets voor die diensten bewezen aan de post. Zij behoefden echter hun hele leven geen belasting te betalen. Ik weet niet of de directeuren van onze postkantoren met zo’n regeling tevreden zouden zijn.

Positas

Ook in later tijd, langs de Romeinse heirwegen (wegen waarlangs de Romeinse legers trokken), treffen we zulke posthuizen aan. Deze posthuizen (ook wel blokposten genoemd) waren eigendom van de Romeinse Staat. In het Latijn, de taal van de Romeinen, werden deze halteplaatsen positas genoemd. Hiervan komt ons woord post.

Perkament

We maken nu een sprong in de tijd en belanden in de twaalfde eeuw in Europa. In die tijd begonnen de briefschrijvers perkament te gebruiken om op te corresponderen. Perkament is dunne dierenhuid (bijvoorbeeld van een geit) die geschikt is gemaakt om op te schrijven.

Toen konden al veel meer mensen schrijven, maar lang nog niet iedereen. Heel veel post werd in de Middeleeuwen overgebracht door rondreizende monniken, de kloosterboden.

Kloosterboden

Zij trokken met hun brieven van klooster naar klooster door heel Europa en namen ook de post van elkaar over. Die kloosterboden werden ook wel rotularis of rotuliger genoemd. Die woorden betekenen roldrager. De brieven die ze bij zich hadden, waren geschreven op een perkamenten rol.

Op die rollen stonden mededelingen en antwoorden. Ieder nieuw bericht of antwoord werd aan die rol vastgenaaid. Zo’n rol ging langs veel kloosters, kerken en kastelen in heel Europa. Het duurde soms vele maanden voor de roldrager alle pleisterplaatsen had aangedaan. Op het eind van zijn reis was die rol dikwijls enorm groot.

De rol met het overlijdensbericht van de abdis Matilda (je kent haar wel), een in 1113 overleden dochter van Willem de Veroveraar (maar dat wist je al), was 20 meter lang en had 252 kloosters en kerken aangedaan.

Papier

Weer later gingen ze papier gebruiken, maar dan zijn we aangekomen in onze tijd, Daar hoef ik u niets over te vertellen. Dat maakt u allemaal zelf mee.

Illustraties: Janneke Mens
Tekst: Daan Koelewijn

Gratis online postzegelcatalogus

Kijk in onze catalogus voor meer postzegels
Historisch Egypte



Nieuwsgierig naar de nieuwste postzegel- en postzegelproducten?

Kijk dan bij Collect Club.

Beoordeel met 1 sterBeoordeel met 2 sterrenBeoordeel met 3 sterrenBeoordeel met 4 sterrenBeoordeel met 5 sterren (Breng als eerste je stem uit.)
Loading...
PrintSchrijf een reactie

Daan Koelewijn was erelid van KNBF en NVPV en lid van de NVPV afdeling Boskoop. Janneke Mens is zijn kleindochter.

Tags bij dit artikel

Reacties (1)

  • toon op 10 januari 2009 om 17:30

    Ik ben toch eens benieuwd hoe de jeugd het onderwerp “Communicatie” zal presenteren op de Dag van de Jeugdfilatelie in Oktober 2009. Dit artikel zal daar zeker enkele hints kunnen geven voor de ontwikkeling van contacten tussen mensen. Bedankt hoor Janneke en Daan!

Schrijf een reactie

(registratie is niet nodig)