Bayern

Een kort overzicht over de achtergrond
Vanaf de vroege Middeleeuwen tot aan 1870 was Beieren een onafhankelijk land, van 1180 tot 1918 bestuurd door het geslacht Wittelsbach, eerst graven, daarna hertogen, sinds Napoleon (1805) koningen die elkaar van vader op zoon of van oom op neef opvolgden. Na 1840, dus in het postzegeltijdperk, had je eerst koning Maximiliaan II die van 1848 tot 1864 regeerde. Zijn dochter Sissi trouwde met de Oostenrijkse keizer Franz Joseph.

Maximiliaan werd opgevolgd door zijn zoon Ludwig II, een mensenschuwe, wereldvreemde, licht gestoorde maar vriendelijke heer. Deze Ludwig liet voor ongetelde miljoenen hele grote fantastisch gevormde en nutteloze kastelen in natuurgebieden bouwen zoals Neuschwanstein, Hohenschwangau, Linderhof en Herrenchiemsee. Dat zijn nu toeristentrekpleisters maar brachten destijds Beieren op het randje van een faillissement. Verkleinde replica’s van Neuschwanstein zijn tegenwoordig publiekstrekkers in de Disney pretparken bij Parijs en in de USA.

Ludwig II – hij stierf door verdrinking – en zijn even eigenaardige broer Otto werden in landhuizen opgesloten en onder curatele gesteld van hun oom Luitpold die vanaf 1886 als regent regeerde. Luitpolds zoon Ludwig III tenslotte was Beierens laatste koning en regeerde van 1913 tot 1918. Maximiliaan en Ludwig II staan niet op de postzegel, Luitpold en Ludwig III wel.

Beieren, altijd een zelfstandig koninkrijk, werd in 1870 opgenomen in het Duitse keizerrijk. Beierse soldaten vochten dus mee in de wereldoorlog 1914-18, honderduizenden van hen lieten het leven. Toen die oorlog november 1918 verloren was en de Duitse keizer aftrad, was het meteen revolutie in München. De Beierse koning Ludwig III trad ook af en verliet het land, hij overleed in 1921. Beieren werd per proclamatie een onafhankelijke socialistische republiek met als voormannen ene Eisner en ene Auer, dit  tegen een achtergrond van voedselrellen, stakingen, plunderingen en schietpartijen.

Korte tijd later, februari 1919 werd Eisner vermoord. De regering week uit naar het stadje Bamberg terwijl in München een communistische radenrepubliek werd gevormd. Binnen een maand werd deze echter door uit Berlijn gestuurde legereenheden  na bittere straatgevechten ten val gebracht. De Eisner regering kwam weer aan de macht maar nu onder rechtse leiding en met Beieren niet als ‘Freistaat’, maar als provincie van de inmiddels gevormde Duitse republiek. Deze rumoerige periode is door postzegels gedocumenteerd. In de Hitlertijd 1934-1945 bestond er geen Beieren met eigen bestuur. Pas na de 2e wereldoorlog herrees Beieren, nu als deelstaat van de Duitse Bondsrepubliek.

En dan de Beierse postzegels
De eerste Bayernzegel was de in 1849 uitkomende ongetande 1 kreuzer zwart, Duitslands eerste postzegel en flink aan de prijs. Destijds was de munt de Beierse Gulden = 60 Kreuzer. In 1862-67 kwamen in hetzelfde cijfertype een aantal aanvullingswaarden uit. In periode 1867-1911 (in 1874 was van de Gulden op de Reichsmark overgeschakeld) werden de cijfertypes vervangen door postzegels met het staatswapen in prachtige reliefdruk, vanaf 1870 getand.

In 1911 kwamen series uit met beeltenis van de toen 90-jarige prinsregent Luitpold (type I en II), in 1914 gevolgd door series met daarop de sprekend op hem lijkende 69-jarige koning Ludwig III (getand en ongetand, s’werelds eerste postzegels in offsetdruk).

Dan komt de revolutieperiode: eerst Ludwig III zegels met opdruk ‘Volksstaat Bayern’, daarna met opdruk ‘Freistaat Bayern’, een en ander ook getand en ongetand. Nog een serie Deutsches Reich zegels met opdruk ‘Freistaat Bayern’, enige ‘Freistaat Bayern’toeslagzegels en tenslotte een afscheidsserie met symbolische afbeeldingen in 1920 (vele drukvariëteiten), een serie die later ook verscheen met opdruk ‘Deutsches Reich’ en geldigheid in geheel Duitsland. Hiernaast natuurlijk een groot aantal port en dienstzegels, alles bij elkaar zo’n 300 stuks Beierse postzegels voor een complete verzameling in hoofdnummers.

Vermeldenswaard is nog een van s’werelds eerste luchtpostzegels, de zeer schaarse en enige postaal erkende Beierse luchtpostzegel uit 1912. Deze diende ter betaling van het 25 pf luchtrecht op een paar pionierspostvluchten München-Neurenberg, door de Bayerische Aeroklub georganiseerd.  Ik kreeg een echt gebruikt exemplaar (zie afbeelding) op een veiling te pakken toen de andere bieders even niet opletten, een pronkjuweel in een Beierenverzameling.

Beieren wordt in Nederland verzameld door Reich en/of Duitse Staten verzamelaars. Afgezien van een paar toppers is het merendeel makkelijk bij elkaar te krijgen. De stempels uit periode 1911-20 zijn echter meest welwillendheidsstempels of vals, de soms enorm hoge catalogusprijs voor gebruikte exemplaren geldt dus alleen voor gekeurde zegels. Specialisten zoeken de verschillende rader- (Mühlrad-) stempels op cijferzegels 1849-68 maar in Holland is de belangstelling voor die klassiekers gering.

PS: In je Westduitsland verzameling zitten enige postzegels met motief Bayern (Michel-nummers):
113-115 Postzegel op postzegel (1949)
601 Postzegel op postzegel (1969)
916 Kasteel Neuschwanstein (1977)
1587 Wapen van Beieren (1992)

(1 stem(men), gemiddelde: 4.00)
Aantal keer gestemd: 1

 Loading ...

• Delen:
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•