Sommigen van ons sparen Oostenrijk ‘met gebieden’. Daar hoort Lombardo-Venezia bij: in de 19e eeuw een Oostenrijks gebied in Noord-Italië. In de periode 1850-71 werden daar in totaal 23 in Wenen gedrukte zegels voor uitgebracht. De eerste serie van vijf postzegels kwam in 1850 gelijktijdig uit met de eerste Oostenrijkse serie en met dezelfde afbeelding: het . De munt was echter anders: 1 lire = 100 centesimi. In 1858 werd dat 1 florin = 100 soldi, overeenkomend met de toenmalige Oostenrijkse munt 1 Gulden = 100 kreuzer. Hoe zat dat met Lombardo-Venezia? Iets te maken met het 19e-eeuwse kinderliedje ‘de koningin van Lombardije, ging uit rijen, ging uit rijen,’ enzovoort (de 19e-eeuwse tekst, niet die van Annie M.G.Schmidt)?
Lombardije
De naam Lombardije komt van de Longobarden, een sinds lang verdwenen volksstam die zich ná de Romeinen maar vóór de Middeleeuwen in Noord-Italië vestigde en de vlakte om Milaan hun naam gaf. Lombarden – inwoners van Lombardije – werden in de Middeleeuwen bankiers voor de Europese vorsten wat hen geen windeieren heeft gelegd: zij zijn de voorvaders van het moderne internationale bankwezen. We slaan nu vele eeuwen over en gaan naar begin 19e eeuw.
Congres van Wenen
Toen de Franse keizer Napoleon Bonaparte verslagen was en naar Elba verbannen, kwamen de grote mogendheden in 1814 in Wenen bijeen. In overleg tussen de koningen en keizers werden daar nieuwe grenzen getrokken en invloedssferen verdeeld.
Vóór Napoleon was België Oostenrijks bezit geweest. Ondanks Oostenrijkse bezwaren werd het in 1815 bij Nederland gevoegd , een nieuwbakken koninkrijk onder koning Willem I. In ruil werd de Oostenrijk-Hongaarse heerschappij over Noord-Italië bevestigd behalve over het linkergedeelte: het eveneens nieuwbakken koninkrijk Savoye-Piedmont (hoofdstad Genua) dat met het eiland Sardinië werd verenigd. Dat Noord-Italiaanse gebied van Oostenrijk bestond zodoende uit Lombardije (het middendeel van Noord-Italië, hoofdstad Milaan) en Venezia (rechterdeel van Noord-Italië, hoofdstad neem ik aan Venetië), samen zeker vergelijkbaar met België. Tijdens Napoleon Bonaparte was het gebied korte tijd een Franse vazalstaat geweest. Italië als eenheidstaat bestond toen nog niet, dat kwam pas na 1859.

Opstanden en oorlogen
De inwoners van Lombardo-Venezia waren niet blij met hun Oostenrijkse bazen. Verschillende plaatselijke oproeren werden gewelddadig onderdrukt. In 1848 brak met steun uit Piedmont zelfs een algemene opstand uit. Buitenlandse (lees: Franse) hulp bleef helaas uit – in Frankrijk was revolutie uitgebroken – zodat ook deze opstand na harde strijd door het Oostenrijkse bezettingsleger kon worden bedwongen. Het bleef rommelen en elf jaar later, dus in 1859, brak oorlog uit tussen Oostenrijk en Piedmont, uitgelokt door de koning van Sardinië-Savoye-Piedmont die met de Franse keizer onder een hoedje speelde. Nu kwamen de Fransen wél te hulp.
Teloorgang van Oostenrijks Italië
Tijdens de Italiaanse veldtocht van 1859 werden de Oostenrijkers door een groot Frans leger verslagen. Lombardije ging aan Piedmont verloren maar Venezia (Venetië) tot aan de Po en het Como-meer kon gehouden worden dank zij de sterke Oostenrijkse vesting Verona. De eerder uitgegeven postzegels werden in Oostenrijks-Venezia doorgebruikt tot 1866. In dat jaar moest ook dit Venezia onder Franse druk aan het nieuwe Italië worden afgestaan want het Oostenrijkse leger, net door de Pruisen verslagen, was tijdelijk machteloos. Pas in 1871 – de lire moest eerst worden ingevoerd – werden de Lombardo-Veneziaanse zegels door
Italiaanse zegels vervangen
De laatste stukjes Noord-Italië, zijnde Zuid-Tirol (Trentino) en het geheel rechts gelegen Venezia-Giulia met de steden Triëst en Fiume (Rijeka), werden door Oostenrijk in 1918 afgestaan als gevolg van de nederlaag in de eerste wereldoorlog. Fiume (Rijeka) en omgeving horen nu bij Kroatië. In het Alpengebied Trentino rommelt het nog steeds want de Duitstaligen – de helft van de inwoners – behoren liever bij Tirol in Oostenrijk.

Wie is de koningin van Lombardije?
Afgezien van spullen in musea en archieven en natuurlijk deze zegels in het album heeft het 19e-eeuwse Oostenrijkse bewind in Italië weinig sporen achtergelaten. En de ‘koningin van Lombardije’? Daar moet Sissy mee bedoeld zijn, de vrouw van de toenmalige Oostenrijk-Hongaarse keizer. Het kinderliedje was of werd midden 19e eeuw korte tijd populair in Holland want Sissy was bij ons welbekend en Lombardije zorgde lange tijd voor nieuws in de kranten. De basis van de populariteit was Hollands leedvermaak. Nederland was immers in 1830 België kwijtgeraakt, destijds tot besmuikte vreugde van het Weense hof…..
Dit artikel is eerder verschenen in ‘Onder de Loupe’ van postzegelvereniging Haarlemmermeer.


















Reacties (1)
@Philip
Noem je ook nog het woord ‘lommerd’ of hoef je nooit iets te verpanden??
Schrijf een reactie